Fazal

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 1 with Answers, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 1 with Answers

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
अद्यापि देवाः कुत्र जन्म इच्छन्ति?
उत्तरम्
अद्यापि देवाः भारते जन्म इच्छन्ति।

प्रश्न 2.
वृद्धपक्षिराजस्य नाम किम्?
उत्तरम्
वृद्धपक्षिराजस्य नाम चिरञ्जीवी ।

प्रश्न 3.
राजपुत्रः मञ्जूषायाः अन्तः कं निक्षिपति?
उत्तरम्
राजपुत्रः मञ्जूषायाः अन्तः घोरं वानरम् निक्षिपति।

प्रश्न 4.
स्वाधीनकुशलाः के?
उत्तरम्
स्वाधीनकुशलाः सिद्धिमन्तः।

प्रश्न 5.
राणाप्रतापस्य अश्वस्य नाम किम्?
उत्तरम्
राणाप्रतापस्य अश्वस्य नाम चेतकः।

प्रश्न 6.
पारिजातः कस्मात् उद्गतः?
उत्तरम्
पारिजातः समुद्रमथनात् उद्गतः।

प्रश्न 7.
शान्त्याः पत्युः नाम किम्?
उत्तरम्
शान्त्याः पत्युः नाम सुन्दरः।

प्रश्न 8.
कर्णः कस्मै गुरुदक्षिणां दातुम् इच्छति?
उत्तरम्
कर्णः गुरवे गुरुदक्षिणां दातुम् इच्छति।

प्रश्न 9.
कामधेनुगुणा का?
उत्तरम्
कामधेनुगुणा विद्या।

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रीमहोदयेन आरब्धा पत्रिका का?
उत्तरम्
कृष्णशास्त्रीमहोदयेन आरब्धा पत्रिका प्रबुद्धकर्णाटकः।

II. द्वित्रः वाक्यैः कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषावा वा उत्तरं लिखत। (2 × 5 = 10)

प्रश्न 11.
विक्रमादित्यः राक्षसं किम् उपदिशति?

प्रश्न 12.
कन्याविषये परिव्राट् वणिजः सकशे किं वदति?

प्रश्न 13.
भामाशाहः राणाप्रतापं प्रति किम् आह?
उत्तरम्

This sentence is taken from the lesson Ekuara:” which has the subject taken from history books. He told Ranapratap ‘King I am the servant of your dynasty and I have lots of money. From that, you can take care of 25000 soldiers up to 12 years. At that time Rana said ‘I don’t take that money and I will get money from elsewhere’. Then Bamashaha said ‘this money is not others, this money is earned for the sake of protecting the country and if it helps then my life would be
meaningful’.

प्रश्न 14.
प्रणामावसरे महाश्वेता कीदृशी आसीत्?

प्रश्न 15.
शान्तिः किमर्थं तरुणं दृष्टुम् आगच्छति?

प्रश्न 16.
परशुरामस्य कोपकारणं किम्?
उत्तरम्

This sentence is taken from the lesson ‘गुरुशपम्’ first act of ‘विधिविलसितम्’ written by Dr K.S. Nagarajan. Karna approaches Parashurama for learning the usage of weapons and missiles. After finishing his warfare he looks at his preceptor sleeping under a tree. He rushes to him, lifts his head and keeps it on his thigh. When the insect Vajrakeeta by name drills his thigh and blood oozes out, Parashurama is woken up and asks angrily ‘Why did you return to the Ashrama? How did my headrest on your lap? What is the cause of this bloodstream? Who are you that can bear this pain?

प्रश्न 17.
सत्पुरुषव्रतं किम्?

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवादं कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणामेव) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
विश्वस्य मातरः सर्वाः सर्वाश्चैव महाफलाः।
तथा नद्यः स्वप्रकाशाः शतशोऽथ सहस्रशः।।

प्रश्न 19.
तथेति प्रतिपद्यैतद् गत्वा सोऽथ वणिक्भयात्।
नक्तं चक्रे तथा सर्वं निर्विमर्शा हि भीरतः।।

प्रश्न 20.
कास्विदवगुण्ठनवती नातिपरिस्फुटशरीरलावण्या।
मध्ये तपोधनानां किसलयमिव पाण्डुपत्राणाम्।

प्रश्न 21.
अस्त्रप्रयोगवेलायां यदा ते सूतभावना।
तदा सर्वाणि चाम्राणि भवेयुनिष्फलानि हि॥

प्रश्न 22:
मनसा चिन्तितं कार्यं वाचा नैव प्रकाशयेत्।
मन्त्रवत् रक्षयेत् गूढं कार्ये चापि नियोजयेत्।।

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत। (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
त्वं विश्वस्य आति परिहरसि।

प्रश्न 24.
उपपन्ना हि दारेषु प्रभुता सर्वतोमुखी।

प्रश्न 25.
मम जीवनं सार्थकं भवेत्।

प्रश्न 26.
धैर्यधना हि साधवः।

प्रश्न 27.
अहो ! गुरुकुलवैभवम्।

प्रश्न 28.
स यत्र कुत्रापि भवतु कालेज आनेतव्य एव।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
भारतस्य भौगोलिकचित्रणं कुरुत।

प्रश्न 30.
विक्रमादित्यस्य प्रभावेण राक्षसः कथं परिवर्तितः अभवत्।

प्रश्न 31.
निर्विमर्शा हि भीरवः इति शीर्षिकां समर्थयत।

प्रश्न 32.
अङ्गुलीयकप्रसङ्गः।

प्रश्न 33.
रोटिका प्रसङ्गः।

प्रश्न 34.
पुण्डरीकस्य जन्मवृत्तान्तं लिखत।

प्रश्न 35.
शान्तिदर्शनात् तरुणस्य चिन्तासन्ततिः।

प्रश्न 36.
कृष्णशास्त्रिणां शिष्यवात्सल्यम्।

VI. मञ्जूषातः सूक्तं पदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
हस्तिनावत्याः राजा ………….।
उत्तरम्
दुष्यन्तः

प्रश्न 38.
वत्स …………. उन्मील्याद्य पश्य।
उत्तरम्
चक्षुषी

प्रश्न 39.
प्रवासे …………. सदृशी विद्या।
उत्तरम्
मातृ

प्रश्न 40.
सिंहवच्च ………….।
उत्तरम्
पराक्रमेत्

VII. संयोजयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
विषयाः – योद्धारः
विलासमिव – वायुः
बिल्लाः – प्रेरयतीन्द्रियम्
गन्धवहः – सरस्वत्याः
उत्तरम्
प्रेरयतीन्द्रियम्
सरस्वत्याः
योद्धारः
वायुः

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत (त्रयाणामेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
परदुःखेन साधवोऽत्यन्तदुःखिनो भवन्ति।
उत्तरम्
के।

प्रश्न 43.
परिव्राट् मौनं त्यक्त्वा उक्तवान्।
उत्तरम्
कः।

प्रश्न 44.
ऋषयः प्रसन्नमुखवर्णाः दृश्यन्ते।
उत्तरम्
कीदृशाः।

प्रश्न 45. प्रतापस्य शत्रवः परिहसन्ति स्म।
उत्तरम्
कस्य।

प्रश्न 46.
विमर्शकेन कृतीनाम् अध्ययनं सम्यक् कर्तव्यम्।
उत्तरम्
केन।

IX. यथानिर्देशं कुरुत। (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत/योजयत। (त्रयाणामेव)
बाल्यादेव, तथेति, हि + अकाले, शक्तो + अस्ति, ग्रामस्य + एव।
उत्तरम्
बाल्यात् + एव, तथा + इति, शक्तोऽस्ति, ग्रामस्यैव।

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं/समस्तपदं लिखत। (त्रयाणामेव)
वस्त्रापणः, कामक्रोधौ, ज्ञानदाहः, जीवानां मारणम्, हिमवतः दक्षिणम्।
उत्तरम्
वस्त्रस्य आपणः, कामः च क्रोधः च, ज्ञानस्य दाहः, जीवमारणं, हिमवद्दक्षिणम्।

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
पौरवैः, अम्बया, तस्याम्, महाशयस्य।
उत्तरम्
पु., तृ, बहु; स्त्री, तृ, एक; स्त्री, सप्तमी, एकः; पु., षष्ठी, एकः।

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
भवेत्, अपनेष्यामि, निबोधत, धारयन्ति।
उत्तरम्
विधिलिङ्, प्रथम, एकः; लृट्, उत्तम, एक; लोट्, मध्यम, बहु; लट्, प्रथम, बहु।

प्रश्न 51.
वाक्यदोषं परिहरत
भवान् गन्तुमर्हसि।
उत्तरम्
भवान् गन्तुमर्हति।

अम्बा सह स्नातुम् अभ्यागमम्।
उत्तरम्
अम्बया सह स्नातुम् अभ्यागमम्।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत।
त्वया किमेतत् आचरितम्।
उत्तरम्
त्वं किमेतत् आचरितवान्।
अथवा
राणाप्रतापः प्रतिज्ञां स्वीकृतवान्।
उत्तरम्
राणाप्रतापेन प्रतिज्ञा स्वीकृता।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत।
चिच्छेदपापस्य कपिः निग्रहज्ञ इव क्रुधा।
अथवा
विलासमिव सरस्वत्या:मुनिकुमारकमपश्यम्।
उत्तरम्
चिच्छेद पापस्य कपिः निग्रहज्ञः इव क्रुधा
अत्र उपमा अलङ्कारः
लक्षणम् – उपमा यत्र सादृश्य लक्ष्मीरुल्लसति द्वयोः
उपमानं – निग्रहज्ञः
उपमेयः – कपिः
उपमावाचक इव
छेदनं – साधारण धर्मः।
अथवा
विलासमिव सरस्वत्याः मुनिकुमारकमपश्यम्।
उत्प्रेक्षालङ्कारः।
लक्षणम् – सम्भावना स्यादुत्प्रेक्षा
मुनिकुमारके सरस्वतीविलासस्य संशयत्वात् उत्प्रेक्षालङ्कारः।

प्रश्न 54.
कन्नडभाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत। (5 × 1 = 5)

पुरा केरले शिवगुरु-आर्याम्बा दम्पत्योः एकः पुत्रः अजायत। भगवतः शिवस्य अनुग्रहात् जातस्य तस्य शङ्कर इति नाम कृतम्। सः बाल्ये एव वेदाध्ययनं समाप्य, सन्यासं स्व्यकरोत्। मातुः आज्ञया नर्मदातीरं गत्वा गुरोः सकाशे शास्त्राणि अधीतवान्। अनन्तरं भारतस्य चतुर्दा दिक्षु मठं संस्थाप्य सनातनधर्मस्य गरिमानम् अवर्धयत। स एव श्री शङ्करभगवत्पादाः।
उत्तरम्

Long back in Kerala, couple Shivaguru and Aryamba had a son. He born by the grace of Lord Shiva. So he named as Shankara. He completed Vedic studies in his childhood and became nonk. As per the order of his mother he went to the bank of Narmada and studies all Shastras under his teacher. Later he established four mutts in all four directions in India. Through the mutt he enhanced the honour of Indian religion. He is only Shankarabhagavatpada.

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत। (5 × 1 = 5)

Once the sage Vishwamitra came to the court of the king Dasharatha. He requested to send the boys Rama and Lakshmana to protect his sacrifice. Dasharatha felt sad due to affection to wards his children. Vasishtha, the preceptor of the family, advised Dasharatha to fulfil Vishwamitra’s request. Dasharatha sent Rama and Lakshmana for the welfare of the world.
उत्तरम्
एकदा महर्षिविश्वामित्रः दशरथास्थानम् आगतवान्। यज्ञरक्षणार्थं बालकौ रामलक्ष्मणौ आत्मना सह प्रेषयितुम् अकथयत्। पुत्रवात्सल्येन दशरथः दुःखितोऽभवत्। कुलपुरोहितः वसिष्ठः विश्वामित्रस्य याचनां पूरयितुं दशरथम् उक्तवान्। लोककल्याणार्थं दशरथः रामलक्ष्मणौ प्रेषितवान्।

प्रश्न 56.
परिच्छेदमिमं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। (5 × 1 = 5)
सांगरे सर्वाणि तीर्थानि सन्तीति तं पवित्रं मन्यन्ते भारतीयाः। पृथिव्याः मेखाला इति कवयः समुद्रं वर्णयन्ति। अस्य जलं क्षारं भवतीति जनाः तन्न पिबन्ति। वर्षाकाले सागरस्य जले प्रबलेन वातेन तुङ्गाः तरङ्गाः उद्भवन्ति, घोरः घर्जनारवः च उत्पद्यते। सागरे बहुविधाः सत्वाः निवसन्ति मत्स्याः कूर्माः मकरा निवसन्ति। तस्य तले बहु मूल्यानि रत्नानि मौक्तिकानि च तिष्टन्ति इति कारणात् जनाः तं रत्नाकरः इति कथयन्ति। समुद्रतीरे सामान्यतः शुद्धः प्रशान्त: च पवन: वहति। अतः तत्र जनाः प्रात:काले सायं काले च विहारार्थं . सञ्चरन्ति। बालाा वालुकासु क्रीडन्ति। एवं सर्वे आनन्दमनुभवन्ति।
प्रश्नाः
1. भारतीयाः सागरं किमर्थं पवित्रं मन्यन्ते?
उत्तरम्
भारतीयाः सागरं सर्वाणि तीर्थानि सन्तीति पवित्रं मन्यन्ते।

2. वर्षाकाले सागरः कीदृशः भवति?
उत्तरम्
वर्षाकाले सागरस्य जले प्रबलेन वातेन तुङ्गाः तरङ्गाः उद्भवन्ति, घोर: घर्जनारव: च उत्पद्यते।

3. सागरे के निवसन्ति?
उत्तरम्
सागरे बहुविधाः सत्वाः मत्स्याः कूर्माः मकरा निवसन्ति

4. सागरतले कानि तिष्ठन्ति?
उत्तरम्
सागरतले बहु मूल्यानि रत्नानि मौक्तिकानि च तिष्टन्ति।

5. समुद्रतीरे जनाः कदा सञ्चरन्ति?
उत्तरम्
जनाः प्रात:काले सायं काले च विहारार्थं सञ्चरन्ति।
अथवा
पुस्तकप्रेषणार्थं पुस्तकप्रकाशनं प्रति पत्रं लिखत।
उत्तरम्
सकाशात्
रम्या हेच
10, तृतीयमुख्यमार्गः, जयनगरम्।

मैसूरु
सविधे
वेदान्तभारती
बनशङ्करी
बेंगलूरु

मान्या:
विषय: – पुस्तकप्रेषणाय आवेदनम्।
भवत्प्रकाशितस्य ‘प्रबन्धसंग्रहः’ नामकपुस्तकस्य विषये अहं ज्ञातवती। तत् पुस्तकं मया अवश्यं क्रेतव्यम्। अतः तत्पुस्तकं वि.पि.पि द्वारा शीघ्रं प्रेषयतु इति सविनयं प्रार्थये।

धन्यवादाः

स्थलम् – मैसूरु
दिनाङ्कः – 12/08/2014

भवदीया
रम्या

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2018, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2018

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः।

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
विश्वस्य मातरः काः?

प्रश्न 2.
परदुःखेन के अत्यन्तदुःखिनः भवन्ति?

प्रश्न 3.
परिव्राजकस्य अवस्थां दृष्ट्वा कः जहास?

प्रश्न 4.
गौतमी का?

प्रश्न 5.
राणाप्रतापस्य अश्वस्य नाम किम्?

प्रश्न 6:
श्वेतकेतोः तनयः कः?

प्रश्न 7.
शान्त्याः पत्युः नाम किम्?

प्रश्न 8.
कर्णस्य गुरुः कः?

प्रश्न 9.
कामधेनुगुणा का?

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रिाणां माता का?

II. द्वित्रैः वाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत । (पञ्चानामेव) (5 × 2 = 10)

प्रश्न 11.
पञ्चद्वीपानां नामानि लिखत।

प्रश्न 12.
विस्मितः राक्षसः विक्रमादित्यं किं पृच्छति?

प्रश्न 13.
प्रव्राजकः निजान् अनुचरान् किम् उवाच?

प्रश्न 14.
प्रणामावसरे महाश्वेता कीदृशी आसीत्?

प्रश्न 15.
शान्तिः किमर्थं तरुणं द्रष्टम् आगतवती?

प्रश्न 16.
वज्राख्यः कीटः किं करोति?

प्रश्न 17.
शास्त्रिणाम् औदार्यम्।

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवादं कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत (त्रयाणामेव) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
अयं तु नवमस्तेषां द्वीपस्सागरसंवृतः।
योजनानां सहस्रं तु द्वीपोऽयं दक्षिणोत्तरात्॥

प्रश्न 19.
प्रविष्टो जातु भिक्षार्थमेकस्य वणिजो गृहे।
स ददर्श शुभां कन्यां भिक्षामादाय निर्गताम् ॥

प्रश्न 20.
अतः परीक्ष्यकर्तव्यं विशेषात्सङ्गतं रहः।
अज्ञातहृदयेष्वेवं वैरीभवति सौहृदम् ॥

प्रश्न 21.
विजृम्भते वेदसरस्वतीमयं तपोवनं निर्मलकर्म शोभितम् ।
विनीतशिष्यैरपनीतकल्मषैरधिष्ठितं विश्वगुणाभिरञ्जितम् ॥

प्रश्न 22.
धनहीनो न हीनश्च धनिकः स सुनिश्चयः।
विद्यारत्नेन यो हीनः स हीनः सर्ववस्तुषु ॥

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
त्वं विश्वस्य आर्तिं परिहरसि ।

प्रश्न 24.
सुखानि ते भर्तृकुलदेवताः वितरन्तु।

प्रश्न 25.
मम जीवनं सार्थकं भवेत् ।

प्रश्न 26.
‘भगवान्! किमभिधानः?

प्रश्न 27.
अहो! भग्नप्रतिज्ञोऽस्मि ।

प्रश्न 28.
सः यत्रकुत्रापि भवतु कालेज आनेतव्य एव।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
पुराणेषु भारतं कथं वर्णितम्?

प्रश्न 30.
प्रव्राजकः।

प्रश्न 31.
अङ्गुलीयकप्रसङ्गः।

प्रश्न 32.
भामाशाहस्य राजभक्तिः।

प्रश्न 33.
सा शान्तिः ।

प्रश्न 34.
पुण्डरीकस्य जन्मवृत्तान्तः।

प्रश्न 35.
कर्णपरशुरामयोः संवादः।

प्रश्न 36.
विद्यार्थिनां कृते कृष्णशास्त्रिणां सन्देशः।

VI. मञ्जूषातः सूक्तं पदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

सर्वावयवसुन्दरी, हिमवत्, सैन्यं, समीहितं

प्रश्न 37.
उत्तरं यत् समुद्रस्य ……….. दक्षिणं च यत् ।
उत्तरः
हिमवत्

प्रश्न 38.
त्वं आत्मनः ………… कुरु।
उत्तरः
समीहित

प्रश्न 39.
वैरिणां ………. समुद्रोपमं आसीत् ।
उत्तरः
सैन्यं

प्रश्न 40.
संक्षेपतश्चेत् स्मर्तव्या ………..।
उत्तरः
सर्वावयवसुन्दरी

VII. संयोजयत (4 × 1 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
(a) गांधर्वविधिना – (i) ब्रह्मा
(b) बिल्लाः – (ii) ऋषिकुमारकः
(c) पुण्डरीकः – (iii) योद्धारः
(d) प्रजापतिः – (iv) उपयेमे
उत्तरः
a – iv; b – iii; c – ii; d – i.

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि अश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत। (त्रयाणमेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
अनुचराः प्रव्राजकस्य वचनं अपालयन् ।

प्रश्न 43.
कविकुलगुरुः कालिदासः।

प्रश्न 44.
प्रमदा परिणेतुः समीपे इष्यते।

प्रश्न 45.
चिन्तातुराणां न सुखं न निद्रा।

प्रश्न 46.
पुत्थलिका भोजराजं प्रति अब्रवीत्।

IX. यथानिर्देशं कुरुत। (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभंजत/योजयत। (त्रयाणामेव)
द्वीपोऽयम्, बाल्यादेव, सर्वस्य + आर्तिम्, देवाः + ते, तथा + एव।
उत्तरः
द्वीपोऽयम् = द्विपो + अयम्।
बाल्यादेव = बाल्यात् + एव।
सर्वस्य + आर्तिम् = सर्वस्यार्तिम्।
देवाः + ते = देवास्ते।
तथा + एव = तथैव।

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं/समस्तपदं लिखत। (त्रयाणामेव)
इन्द्रद्वीपः, अनुद्धताः, तपोधनः, योगिनः वेषम्, अरण्यस्य मार्जालः, मनुजः पशुः इव।
उत्तरः
इन्द्रद्वीपः = इन्द्र इति द्वीपः।
अनुद्धताः = न उद्धताः।
तपोधनः = तपः एव धन यस्य सः।
योगिनः वेषम् = योगिवेषम् ।
अरण्यस्य मार्जालः = अरण्यमार्जालः।
मनुजः पशुः इव = मनुजपशुः।

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
वचनात्, राज्ञः, पुत्थलिका, अम्बया।
उत्तरः
वचनात् = नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमीविभक्तिः, एकवचनम् ।
राज्ञः = पुंलिङ्गः, षष्ठीविभक्तिः, एकवचनम् ।
पुत्थलिका = स्त्रीलिङ्गः, प्रथमाविभक्तिः, एकवचनम् ।
अम्बया = स्त्रीलिङ्गः, तृतीयाविभक्तिः, एकवचनम्।

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
कुर्वन्ति, भक्षय, भवन्तु, खिद्यसे।
उत्तरः
कुर्वन्ति = लट्लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् ।
भक्षय – लोट्लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्।
भवन्तु = लोट्लकारः, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् ।
खिद्यसे = लट्लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम् ।

प्रश्न 51.
पदपरिचयं कुरुत। (त्रयाणामेव)
विदित्वा, परिहृत्य, भवितुम्, निर्गतः।
उत्तरः
विदित्वा = त्वान्ताव्ययम्।
परिहृत्य = ल्यबन्ताव्ययम्।
भवितुम् = तुमुन्नन्ताव्ययम्।
निर्गतः = भूतकृदन्तः क्तप्रत्ययः।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत।
नरैः कर्माणि क्रियन्ते ।
उत्तरः
नराः कर्माणि कुर्वन्ति ।

अथवा

विधिना दर्शितं प्रभुत्वम्।
उत्तरः
विधिः प्रभुत्वं दर्शितवान् ।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत ।
“प्रत्याययतीव मे हृदयम् ।
उत्तरंः
अत्र उत्प्रेक्षालङ्कारः अस्ति।
तल्लक्षणम् – ‘संभावनास्यादुत्प्रेक्षा’ इति।
अथवा
“कुसुमगन्धेन मधुकरीव आकृष्यमाणा।’
उत्तरंः
अत्र उपमालङ्कारः अस्ति।
तल्लक्षणम् – ‘उपमायत्र सादृश्यलक्ष्मीरुल्लसति द्वयोः’ इति।

प्रश्न 54.
कन्नडभाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत। [5]
दीपावलीमहोत्सवः भारतवर्षस्य गृहे-गृहे प्रतिवर्षम् आचर्यते। संकलमालिन्यजालम् अपहरति । गहनान्धकारसमूहं दूरीकरोति। सर्वत्र प्रकाशं प्रसारयति। दीपानाम् अलङ्कारैः अलङ्कृता दीपावली समायाति। महोत्सवेऽस्मिन् भवनं परितः दीपानाम् आवली प्रकाशते। ‘दीपमाला आवली’ इव दृश्यते।

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत। [5]

Kartikeya, the destroyer of demon Taraka, is the younger son of Lord Shiva. Ganesha, the remover of obstacles, is His elder son. Kubera, the lord of wealth, is His friend. Parvathi, the mother of Universe, is His wife. Parvatharaja, the king of mountains, is His father-in law. Nandi is His vehicle. Virabhadra is His chief of army. In spite of all this Lord Shiva begs. What a destiny!

प्रश्न 56.
इमं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। (5 × 1 = 5)
द्रौपद्यर्थं सौगन्थिका पुष्पमानेतु गच्छन् भीमसेनः मार्गमध्ये अतिकायं वृद्धं वानरं पश्यति। तं निद्रितं मत्वा प्रबोधयितुं सिंहनादं करोति। प्रबोधितः वानरः भीमसेनं तस्य परिचयं पृच्छति । भीमसेनः आत्मानं हनूमतः भ्राता इति परिचाययति। कपिः स्वस्य निश्शक्तिं निरूपयन् स्वपुच्छं उत्सार्यं गन्तुं सूचयति। प्रयत्ने विफलो जातः भीमः कपेः परिचयं पृच्छति। तदा कपिः स्वं केसरिनन्दनः वायुजातः हनूमान् इति परिचाययति। भीमसेनेन प्रार्थितः स्वस्य विराट्पं दर्शयति।
प्रश्नाः
(i) भीमसेनः मार्गमध्ये कं पश्यति?
(ii) भीमसेनः निद्रितं कपिं प्रबोधयितुं किं करोति?
(iii) भीमसेनः आत्मानं किमिति परिचाययति?
(iv) कपिः भीमसेनं किं सूचयति?
(v) कपिः स्वं किमिति परिचाययति?
उत्तरः
(i) भीमसेनः मार्गमध्ये अतिकायं वृद्धं वानरं पश्यति।
(ii) भीमसेनः निद्रितं कपिं प्रबोधयितुं सिंहनादं करोति।
(iii) भीमसेनः आत्मानं हनूमतः भ्राताः इति परिचाययति।
(iv) कपिः भीमसेनं स्वपुच्छम् उत्सार्य गन्तुं सूचयति।
(v) कपिः स्वं केसरिनन्दनः वायुजातः हनूमान् इति परिचाययति।
अथवा
पुस्तकप्रकाशकं प्रति पुस्तकप्रेषणाय आवेदनपत्रं लिखत।

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2017, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2017

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः।

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
विश्वस्य मातरः काः ?
उत्तरम्
नद्यः ।

प्रश्न 2.
विक्रमादित्यः कथं देशान्तरं निर्गतः?
उत्तरम्
योगिवेषेण ।

प्रश्न 3.
प्रव्राजकः वणिजः गृहं किमर्थम् अगच्छत् ?
उत्तरम्
भिक्षार्थम् ।

प्रश्न 4.
पौरवः कः?
उत्तरम्
दुष्यन्तः ।

प्रश्न 5.
राणाप्रतापस्य पूर्वजानाम् अमात्यः कः?
उत्तरम्
भामाशाहः ।

प्रश्न 6.
महाश्वेता स्नातुं कुत्र आगच्छति?
उत्तरम्
अच्छोदसरः ।

प्रश्न 7.
शान्त्याः पत्युः नाम किम् ?
उत्तरम्
सुन्दरः ।

प्रश्न 8.
कर्णस्य गुरुः कः?
उत्तरम्
परशुरामः ।

प्रश्न 9.
कामधेनुगुणा का?
उत्तरम्
विद्या

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रिणां माता का?
उत्तरम्
शङ्करम्मा

II. द्वित्रः वाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषावा वा उत्तरं लिखत। (पञ्चनामेव) (5 × 2 = 10)

प्रश्न 11.
नगरवासिभिः जनैः राक्षसः किम् उक्तः?

प्रश्न 12.
प्रव्राजकः निजान् अनुचरान् किम् उवाच ?

प्रश्न 13.
भारतसर्वकारः राणाप्रतापाय कथं गौरवम् असूचयत् ?

प्रश्न 14.
‘शान्त्याः ‘ सौन्दर्य वर्णयत ।

प्रश्न 15.
वज्राख्यः कीटः किं करोति?

प्रश्न 16.
सत्पुरुषव्रतम् किम्?

प्रश्न 17.
शास्त्रिणाम् औदार्यम् ।

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवाद कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणाम्) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
भारतस्यास्य वर्षस्य नवभेदान्निबोधत ।
समुद्रान्तरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्याः परस्परम् ॥

प्रश्न 19.
तदेतां वीक्ष्य दुःखं मे जातं भक्तो हि मे भवान् ।
तेनैवमुक्तवानस्मि त्यक्त्वा मौनं भवत्कृते ॥

प्रश्न 20.
कास्विदवगुण्ठनवती नातिपरिस्फुटशरीर लावण्या ।
मध्ये तपोधनानां किसलयमिव पाण्डुपत्राणाम् ॥

प्रश्न 21.
विजृम्भते वेदसरस्वतीमयं तपोवनं निर्मलकर्म शोभितम् ।
विनीतशिष्यैरपनीतकल्मषैरधिष्ठितं विश्वगुणाभि रञ्जितम् ॥

प्रश्न 22.
कामक्रोधौ तथा लोभं स्वादं शृङ्गारकौतुके ।
अतिनिद्रातिसेवे च विद्यार्थी ह्यष्ट वर्जयेत् ॥

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् ? इति संस्कृतभाषया लिखत। (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
अद्यप्रभृति मनुष्य भक्षणं परित्यज ।

प्रश्न 24.
अज्ञातहृदयेष्वेवं वैरीभवति सौहृदम् ।

प्रश्न 25.
कुत्रापि गत्वा धनं संग्रहिष्यामि ।

प्रश्न 26.
तथापि यदि कुतूहलम् तत् कथयामि ।

प्रश्न 27.
अहो ! भग्नप्रतिज्ञोऽस्मि ।

प्रश्न 28.
सः यत्रकुत्रापि भवतु कालेज् आनेतव्यः एव ।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत । (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
पुराणेषु भारतं कथं वर्णितम् ?

प्रश्न 30.
विक्रमादित्यस्य परोपकारगुणं वर्णयत ।

प्रश्न 31.
दीर्घापाङ्गप्रसङ्गः ।

प्रश्न 32.
महाराणाप्रतापेन अनुभूता कष्टपरम्परा ।

प्रश्न 33.
पुण्डरीकस्य जन्मवृत्तान्तं लिखत ।

प्रश्न 34.
सा शान्तिः ।

प्रश्न 35.
कर्ण-परशुरामयोः संवादः ।

प्रश्न 36.
शास्त्रिणाम् शिष्यवात्सल्यम् ।

VI. मञ्जूषातः सूक्तपदं चित्वा रिक्तं स्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
……….. ददाति चेत् सन्ततिच्छेदो भविष्यति । (पुत्र)

प्रश्न 38.
वैरिणां …………. समुद्रोपमम् आसीत् । (सैन्यम्)

प्रश्न 39.
भगवतः अशेषत्रिभुवनसुन्दरं …………. आसीत् । (रूपम्)

प्रश्न 40.
मे हृदयात् किल्बिषमेकं …………. । (निर्मूलितवती)

(रूपम्, निर्मूलितवती, सैन्यम्, पुत्रम्)

VII. संयोजयत । (4 × 1 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
(a) परिव्राङ् – (i) गुप्तधनम्
(b) प्रजापतिः – (ii) पापम्
(c) किल्बिषम् – (iii) ब्रह्मा
(d) विद्या – (iv) कामवशगः
उत्तरम्
(iv) कामवशगः
(iii) ब्रह्मा
(ii) पापम्
(i) गुप्तधनम्

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत । (त्रयाणामेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
कन्या मञ्जूषायां प्रवेशिता ।
उत्तरम्
कुत्र ।

प्रश्न 43.
उदयसिंहः प्रतापी राजा आसीत् ।
उत्तरम्
कः ।

प्रश्न 44.
अम्बया सह स्नातुम् अभ्यागमम् ।
उत्तरम्
कया ।

प्रश्न 45.
भाषासाहित्यविद्यार्थिभिः संस्कृतभाषा अध्येतव्या एव ।
उत्तरम्
का ।

प्रश्न 46.
ऋषयः प्रसन्नमुखवर्णाः दृश्यन्ते ।
उत्तरम्
कीदृशाः ।

IX. यथानिर्देशं कुरुत । (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत ./योजयत। (त्रयाणामेव)
द्वीपोऽयम्, एकैकम्, वनानिलेन, यत् + अहम्, वयसि + एव
ततः + ततः, तथा + एव, हि + अकाले
उत्तरम्
द्वीपो + अयम्, एक + एकम्, वन + अनिलेन
यदहम्, वयस्येव

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत । (त्रयाणामेव)
ज्ञानभण्डारः, महासैन्यम्, हिमवतः दक्षिणम्, अरण्यस्य मार्जालः, गुरोः उपदेशः ।
उत्तरम्
ज्ञानस्य भण्डारः, महत् सैन्यम्, हिमवद्दक्षिणम्, अरण्यमार्जालः, गुरूपदेशः ।

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
पुत्थलिका, पादयोः, पौरवैः, वचनात् ।
उत्तरम्
पुत्थलिका – स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
पादयोः – पुल्लिङ्गः, षष्ठी विभक्तिः, द्विवचनम्
पौरवैः – पुल्लिङ्गः, तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्
वचनात् – नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी विभक्तिः, एकचनम्

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
कुर्वन्ति, बभूव, अब्रवीत्, वर्जयेत् ।
उत्तरम्
कुर्वन्ति – लट्, प्रथम, बहु
बभूव – लिट्, प्रथम, एकवचनम्
अब्रवीत् – लङ्, प्रथम, एकवचनम्
वर्जयेत् – विधिलिङ्, प्रथम, एकवचनम्

प्रश्न 51.
पदपरिचयं कुरुत । (त्रयाणामेव)
पतित्वा, भवितुम्, प्राप्तवान्, परिहृत्य, निर्गतः ।
उत्तरम्
क्त्वान्तः, तुमुन्नान्ताव्ययम्, क्तवतु प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः
ल्यबन्तः, क्त प्रत्ययान्तः भूतकृद्तः ।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत ।
विक्रमादित्यः कालं नयति ।
उत्तरम्
विक्रमादित्येन कालः नीयते ।
अथवा
विधिना दर्शितं प्रभुत्वम् ।
उत्तरम्
विधिः दर्शितवान् प्रभुत्वम् ।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत ।
चिच्छेद पापस्य कषिः निग्रहज्ञ इव क्रुधा ।
अथवा
प्रत्याययतीव मे हृदयम् ।

प्रश्न 54.
कन्नड भाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत। [5]
भारतीय संस्कृतिः विश्वस्य सर्वासु संस्कृतिषु प्राचीना, श्रेष्ठा, प्रेष्ठा च इति सर्वैः विद्वद्भिः स्वीक्रियते। यदा विश्वस्य अन्येषां देशानां निवासिनः सभ्यताहीनः, संस्कृतिविहीनाटः च स्वजीवनयापनं कुर्वन्तः आसन्, तस्मिन्नेव काले भारतीयसंस्कृतिः परमोत्कृष्टा विराजमाना च आसीत्। अत्र विचारस्वातन्त्र्यं, सदाचारपालन, धार्मिकता, दुःखसहिष्णुता, ज्ञानप्राधान्यं विश्वबन्धुत्वस्थापनं चेत्यादयः विशेषगुणाः विराजन्ते। अत एव भारतीयसंस्कृतिः सर्वैः प्रशंस्यते ।

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत। [5]

Once the sages went to the King Janaka and asked him – ‘Oh king, how can you perform both protection of the people and accomplishing Yoga simultaneously?” The king, replied ‘Oh great sages, I think, you are questioning me, though you yourself know it. Everything hap pens in this world by the grace of Almighty. I discharge my duties with the feeling that nothing is mine. So this is possible.

प्रश्न 56.
इमं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत । (5 × 1 = 5)
कश्चित् राजा चोरं शूलमारोपयितुम् सूचयति । बुद्धिमुपयुज्य जीवामि इति चिन्तयन् चोरः वदति – ‘प्रभो ! अहं सुवर्णकृषि जानामि । सुवर्णबीजानि मया सह वर्तते। क्षेत्राणि : सज्जीकुर्वन्तु, भवन्तः एव बीजानि वपन्तु । तदनन्तरं मां शूलम् आरोपयत्तु । तेन जगतः कल्याणं भवतु’ इति। राजा तथैवाङ्गी करोति । क्षेत्राणि सिद्धानि भवन्तिः। ‘यः कदापि यत्किमपि चौर्यं नाकृतवान् तादृशः सुवर्णबीजानि वपेत् इति नियम्’ एवं चोरः वदति। आबाल्यं स्वकीय चौर्य स्मरन्तः तूष्णीं भवन्ति सर्वेऽपि । तदा ‘यः कोऽपि चोरः नास्ति चेत् अहमेव किमर्थं शूलमारोपयितव्यः’ इति सः पृच्छति । राजा लज्जया तं मोचयति ।
प्रश्नाः
1. कः चोरं शूलमारोपयितुम् सूचयति ?
उत्तरम्
राजा

2. कः सुवर्णकृषि जानाति?
उत्तरम्
चोरः

3. सुवर्णबीजवपनस्य नियमः कः?
उत्तरम्
यः कदापि यत्किमपि चौर्यं नाकृतवान् तादृशः सुवर्णबीजानि वपेत् ।

4. किं स्मरन्तः सर्वेऽपि तूष्णीं भवन्ति ?
उत्तरम्
स्वकीय चौर्यं स्मरन्तः ।

5. कः ‘लज्जया चोरं मोचयति?
उत्तरम्
राजा
अथवा
संस्कृतोत्सव कार्यक्रमविषयमधिकृत्य मित्रं प्रति पत्रं लिखत ।

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper March 2017, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper March 2017

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः।

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
अद्यापि देवाः कुत्र जन्म इच्छन्ति?
उत्तरम्
भारतभूतले ।

प्रश्न 2.
वृद्धपक्षिराज्य नाम किम् ?
उत्तरम् चिरञ्जीवी

प्रश्न 3.
के निर्विमर्शाः ?
उत्तरम् भीरवः

प्रश्न 4.
मूर्तिमती सक्रिया का?
उत्तरम्
शकुन्तला

प्रश्न 5.
राणाप्रतापः कस्मिन् ग्रामे अजायत ?
उत्तरम्
कुम्बलग्रामे

प्रश्न 6.
महाश्वेता के प्रति स्ववृत्तान्तं कथयति?
उत्तरम्
चन्द्रापीडं

प्रश्न 7.
सुन्दरस्य पिता कः?
उत्तरम्
गोविन्दः

प्रश्न 8.
कर्णस्य रक्षाकवचं किम् ?
उत्तरम्
गुरोः अनुग्रहः

प्रश्न 9.
अर्थान् कथं चिन्तयेत् ?
उत्तरम् बकवत्

प्रश्न 10.
ध्वन्यालोकः कन्नडभाषायां केन अनूदितः ?
उत्तरम्
डा। के कृष्णमूर्ति महोदयेन ।

II. द्वित्रैः वाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चनामेव) (5 × 2 = 10)

प्रश्न 11.
पुराणभारते उल्लिखितानि तीर्थक्षेत्राणि कानि?

प्रश्न 12.
कन्याविषये परिव्राट् वणिजः सकाशे किं वदति?

प्रश्न 13.
राणाप्रतापस्य प्रतिज्ञा का?

प्रश्न 14.
महाश्वेतायाः वपुषि यौवनं कथं पदं कृतम् ?

प्रश्न 15.
सुन्दरः किमर्थं स्वग्रामं त्यक्तवान् ?

प्रश्न 16.
सत्पुरुषव्रतम् किम्?

प्रश्न 17.
शास्त्रिणाम् पाठनक्रमः ।

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवादं कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणाम्) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
ज्ञेयं तद्भारतं वर्ष सर्वकर्मफलप्रदम् ।
अत्र कर्माणि कुर्वन्ति त्रिविधानि तु नारद ॥

प्रश्न 19.
मञ्जूषां तां च गङ्गायां तथैवोर्ध्वस्थदीपिकाम् ।
कृत्वा तत्याज निक्षिप्य घोरं वानरमन्तरे ॥

प्रश्न 20.
कुतो धर्मक्रियाविघ्नः सतां रक्षितरि त्वयि ।
तमस्तपति धर्माशौ कथमाविर्भविष्यति ॥

प्रश्न 21.
धन्योऽस्मि गमनात्पूर्वमीदृशी सम्पदागता ।
विना तु गुरुशुश्रूषां नान्यद्भाव्यं परं मम ॥

प्रश्न 22.
विषयामिषलोभेन मनः प्रेरयतीन्द्रियम् ।
तन्निरुन्ध्यात् प्रयत्नेन जिते तस्मिन् जितेन्द्रियः ॥

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत । (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
यं कमेवं मा भक्षय ।

प्रश्न 24.
अथ लोकानुग्रहाय कुशली काश्यपः ।

प्रश्न 25.
कुत्रापि गत्वा धनं संग्रहिष्यामि ।

प्रश्न 26.
धैर्यधना हि साधवः ।

प्रश्न 27.
दृढीक्रियतां चेतः ।

प्रश्न 28.
सः यत्रकुत्रापि भवतु कालेज आनेतव्य एव ।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत । (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
विक्रमादित्यस्य प्रभावेण राक्षसः कथं परिवर्तितः ?

प्रश्न 30.
प्रव्राजकः ।

प्रश्न 31.
दुष्यन्तस्य पात्रचित्रणं कुरुत ।

प्रश्न 32.
महाराणाप्रतापेन अनुभूता कष्टपरम्परा ।

प्रश्न 33.
पुण्डरीक-महाश्वेतयोः सरससंवादः ।

प्रश्न 34.
सा शान्तिः ।

प्रश्न 35.
कर्णशापप्रसङ्गः ।

प्रश्न 36.
विद्यार्थिनां कृते शास्त्रिणां सन्देशः ।

VI. मञ्जूषातः सूक्तपदं चित्वा रिक्तं स्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
चिरस्य वाच्यं न गतः ………….. । (प्रजापतिः)

प्रश्न 38.
कष्टपरम्परायाः अपि काचन …………. भवेत् । (सीमा)

प्रश्न 39.
भवादृशाः गुरवः अतीव …………. । (विरलाः)

प्रश्न 40.
नवाम्रवापि …………. न पश्येत् । (नरकम्)

(विरलाः, प्रजापतिः, नरकम्, सीमा)

VII. संयोजयत । (1 × 4 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
(a) गान्धर्वविधिना – (i) वायुः
(b) गन्धवहः – (ii) ऋषिकुमारकः
(c) सिसीदिया – (iii) उपयेमे
(d) पुण्डरीकः – (iv) राणाहमीरः
उत्तरम्
(iii) उपयेमे
(i) वायुः
(iv) राणाहमीरः
(ii) ऋषिकुमारकः

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत । (त्रयाणामेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
कालिदासस्य सप्त कृत्यः ।
उत्तरम्
कालिदासस्य कति कृतयः ?

प्रश्न 43.
उदयसिंहः प्रतापी राजा आसीत् ।
उत्तरम्
कः प्रतापी राजा आसीत् ?

प्रश्न 44.
अम्बया सह स्नातुम् अभ्यागमम् ।
उत्तरम्
कया सह स्नातुम् अभ्यागमम् ?

प्रश्न 45.
शान्तिः धनं न स्वीचकार ।
उत्तरम्
शान्तिः किं न स्वीचकार ?

प्रश्न 46.
विमर्शकेन कृतीनामध्ययनं सम्यक् कर्तव्यम् ।
उत्तरम्
केन कृतीनामध्ययनं सम्यक् कर्तव्यम् ।

IX. यथानिर्देशं कुरुत । (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत / योजयत। (त्रयाणामेव)
भिक्षाटनम्, सर्वोऽपि
मम + ऊरुद्वयम्, यत् + अहम्, तथा + एव
उत्तरम्
भिक्षा + अटनम्, सर्वो + अपि, ममोरुद्वयम्
यदहम्, तथैव

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत । (त्रयाणामेव)
कामक्रोधौ, अनुद्धताः, इन्द्रद्वीपः गुरोः उपदेशः, कमनीयं रूपं यस्याः सा
उत्तरम्
कामक्रोधौ – कामः च क्रोधः च
अनुद्धता – न उद्धताः
इन्द्रद्वीपः – इन्द्र इति द्वीपः
गुरोः उपदेशः – गुरुपदेशः
कमनीयं रूपं यस्याः सा – कमनीयरूपा

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
पौरवैः, कौतुकात्, रोटिकाम्, मह्यम् ।
उत्तरम्
पौरवैः – पुल्लिङ्गः, तृतीया विभक्तिः, बहुवचनम्
कौतुकात्- नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी विभक्तिः, एकवचनम्
रोटिकाम् – स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्
मह्यम् – त्रिलिङ्गकःः, चतुर्थी विभक्तिः, एकवचनम्

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
वितरन्तु, अब्रवीत्, मन्यते, त्यजति
उत्तरम्
भवन्तु – लोट् लकारः, प्रथम पुरुषः, बहुवचनम्
आसीत् – लङ् लकारः, प्रथम पुरुषः, एकवचनम्
भवेत् – लट् लकारः, प्रथम पुरुषः, एकवचनम्
वदन्ति – लट्, प्रथम पुरुषः, बहुवचनम्

प्रश्न 51.
पदपरिचयं कुरुत । (त्रयाणामेव)
संरक्ष्य, विदित्वा,स्मृतम्, प्रवेशयितुम्, स्मरन्
उत्तरम्
ल्यबन्तः, क्त्वान्ताव्ययम्, क्त प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः, तुमुन्नान्ताव्ययम्, शतृ प्रत्ययान्तः वर्तमान कृदन्तः

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत ।
अ) अहं मुनिकुमारकम् अपश्यम् ।
उत्तरम्
मया मुनिकुमारकः अदृश्यत ।
अथवा
आ) वित्तेन धर्मः रक्ष्यते ।
उत्तरम्
वित्तं धर्मं रक्षति ।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत ।
अ) मध्ये तपोधनानां किसलयमिव पाण्डुपत्राणाम् ।
अथवा
आ) तमभ्यधावत् स्वकृतो मूर्तिमानिव दुर्नयः ।

प्रश्न 54.
कन्नड भाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत।
क्रीडा मानवस्य नितराम् आवश्यकी । क्रीडया शक्तिः वर्धते । उल्लासः उत्पद्यते। आरोग्यं जायते। मनः विकसति। जीवनोत्साहः एधते । एकताभावः सम्पद्यते । मैत्री विस्तारं गच्छति, अतः खलु ज्येष्ठाः एकघण्टापर्यन्तं तुल्यशीलक्योभिः क्रीडितव्यमिति उपदिशन्ति ।

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत।

The mind of a child is like a wet clay mound. The potter gives clay mound a correct shape by his skill. In the same way a teacher constructs the future of a student. And fills his mind with the feeling that – “I am great. At that times necessary I will collect and utilise all my energy for the nation.”

प्रश्न 56.
इमं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत । (5 × 1 = 5)
एकस्मिन् दिवसे गौतमः एकेन साधुना सह मृत्युं, व्याधि, दुःखं चोद्दिश्य प्रदीर्घा चर्चा अकरोत् । कथं जनाः संसार दुःखेभ्यो मुक्ता भवेयुरिति सः तं साधुम् अपृच्छत् । सः साधुः शान्तचित्तेन प्रत्यवदत् । अपि दुःखपूर्णाः खल्वेषः संसारः । संसारत्यागेन विना सत्यसुखं मानवो नाधिगच्छति । रात्रौ नगर्यां शान्तता प्रसूता । नगरस्य जनाः निद्रिताः आसन्। गौतमः सत्यसुखं अन्वेषणाय राजमन्दिरान्निर्गतः । अन्ते उषःवेलायां पिप्पलवृक्षस्य अधः ध्यानमार्ग आचरत् । तस्य तत्रैव चित्प्रकाशनस्य लाभोऽभवत् । सः बुद्धोऽभवत् ।
प्रश्नाः
1. गौतमः एकेन साधुना सह किं चर्चा अकरोत् ?
उत्तरम्
मृत्यु, व्याधि, दुःखं चोद्दिश्य गौतमः एकेन साधुना सह चर्चाम् अकरोत् ।

2. केन विना मानवाः सत्यसुखं नाधिगच्छति ?
उत्तरम्
संसार त्यागेन

3. रात्रौ नगयां किं प्रसूता?
उत्तरम्
शान्तता प्रसूता ।

4. कुत्र गौतमः ध्यानमार्ग आचरत् ?
उत्तरम्
पिप्पलवृक्षस्य अधः गौतमः ध्यानमार्ग आचरत् ।

5. गौतमः किं अभवत् ?
उत्तरम्
बुद्धोऽभवत् अभवत् ।
अथवा
आ) पुस्तकप्रकाशकं प्रति पुस्तकप्रेषणाय आवेदनपत्रं लिखत ।
उत्तरम्
पठ्यपुस्तकं पठन्तु ।
अथवा
मार्गदर्शिनी प्रश्नपत्रिका

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2016, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper June 2016

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः।

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
कः भरतः इति उच्यते?
उत्तरम्
मनुः भरतः इति उच्यते ।

प्रश्न 2.
विक्रमादित्यः कथं देशान्तरं निर्गतः?
उत्तरम्
विक्रमादित्यः योगिवेषेण देशान्तरं निर्गतः ।

प्रश्न 3.
परिव्राजकस्य अवस्थां दृष्ट्वा कः जहासः?
उत्तरम्
परिव्राजकस्य अवस्थां दृष्ट्वा सकलो जनः जहास ।।

प्रश्न 4.
“विधिना दर्शितं प्रभुत्वम्’ इति का वदति?
उत्तरम्
“विधिना दर्शितं प्रभुत्वम्’ इति शकुन्तला वदति ।

प्रश्न 5.
बालिकायाः हस्तात् रोटिकाम् आकृष्य कः अधावत् ?
उत्तरम्
बालिकायाः हस्तात् रोटिकाम् आकृष्य अरण्यमार्जालः अधावत् ।

प्रश्न 6.
महाश्वेता स्नातुं कुत्र आगच्छति?
उत्तरम्
महाश्वेता स्नातुं अच्छोदसरः आगच्छति ।

प्रश्न 7.
‘सा’ शान्तिः कुत्र कार्य करोति?
उत्तरम्
‘सा’ शान्तिः उद्योगार्थं कार्यं करोति।

प्रश्न 8.
सुन्दरः किमर्थं नगरम् आगच्छति?
उत्तरम्
सुन्दरः गुरोः आशीर्वादः नगरम् आगच्छति ।

प्रश्न 9.
के धनमिच्छन्ति? उत्तरम् अधमाः धनमिच्छन्ति ।

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रिणां माता का?
उत्तरम्
कृष्णशास्त्रिणां माता शङ्करम्मा

II. द्वित्रः वाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषावा वा उत्तरं लिखत। (पञ्चनामेव) (5 × 2 = 10)

प्रश्न 11.
पञ्चद्वीपानां नामानि लिखत ।

प्रश्न 12.
नगरवासिभिः जनैः राक्षसः किम् उक्तः ?

प्रश्न 13.
प्रव्राजकः निजान् अनुचरान् किम् उवाच ?

प्रश्न 14.
भारतसर्वकारः राणाप्रतापाय कथं गौरवम् असूचयत् ?

प्रश्न 15.
सुन्दरः किमर्थं संरक्ष्यः ?

प्रश्न 16.
शास्त्रिणाम् औदार्यम् ।

प्रश्न 17.
कोषः किमर्थं संरक्ष्यः ?

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवाद कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणाम्) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
ज्ञेयं तद्भारतं वर्ष सर्वकर्मफलप्रदम् ।
अत्र कर्माणि कुर्वन्ति त्रिविधानि तु नारद ॥

प्रश्न 19.
प्रविष्टो जातु भिक्षार्थमेकस्य वणिजो गृहे ।
स ददर्श शुभां कन्यां भिक्षामादाय निर्गताम् ।।

प्रश्न 20.
कामं प्रत्यादिष्टां स्मरामि न परिग्रहं मुनेस्तनयाम् ।
बलवत्तु दूयमानं प्रत्याययतीव मे हृदयम् ।।

प्रश्न 21.
धन्योऽस्मि गमनात्पूर्वमीदृशी सम्पदागता ।
विना तु गुरुशुश्रूषां नान्यद्भाव्यं परं मम ॥

प्रश्न 22.
कामक्रोधौ तथा लोभं स्वादं शृङ्गारकौतुके ।
अतिनिद्रातिसेवे च विद्यार्थी ह्यष्ट वर्जयेत् ॥

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् ? इति संस्कृतभाषया लिखत । (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
यं कमेवं मा भक्षय ।

प्रश्न 24.
अथ लोकानुग्रहाय कुशली काश्यपः।

प्रश्न 25.
कुत्रापि गत्वा धनं संग्रहिष्यामि ।

प्रश्न 26.
किं माम् अन्यथा सम्भावयसि ।

प्रश्न 27.
दृढीक्रियतां चेतः ।

प्रश्न 28.
सः यत्रकुत्रापि भवतु कालेज आनेतव्यः एव ।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत । (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
विक्रमादित्यस्य परोपकारगुणं वर्णयत ।

प्रश्न 30.
प्रव्राजकः

प्रश्न 31.
शारिव-दुष्यन्तयोः संवादः ।

प्रश्न 32.
भामाशाहस्य राजभक्तिः ।

प्रश्न 33.
पुण्डरीकस्य जन्मवृत्तान्तं लिखत ।

प्रश्न 34.
कर्णशापप्रसङ्गः ।

प्रश्न 35.
सा शान्तिः ।

प्रश्न 36.
शास्त्रिणाम् शिष्यवात्सल्यम् ।

VI. मञ्जूषातः सूक्तपदं चित्वा रिक्तं स्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
उत्तरं यत् समुद्रस्य …………. दक्षिणं च यत् । (हिमवत्)

प्रश्न 38.
अङ्गुलीयकशून्या मे ………… । (अङ्गुलिः)

प्रश्न 39.
…………. गन्धम् अभ्यजिध्रम् । (कुसुमः)

प्रश्न 40.
विद्या …………. रक्ष्यते । (योगेन)

(अङ्गुलिः, कुसुमः, हिमवत्, योगेन)

VII. संयोजयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
(a) जाह्नवी – (i) सरस्वत्याः
(b) बिल्लाः – (ii) ज्ञानमवाप्नोति
(c) विलासमिव – (iii) गङ्गा
(d) श्रुत्वा – (iv) योद्धारः
उत्तरम्
(iii) गङ्गा
(iv) योद्धारः
(i) सरस्वत्याः
(ii) ज्ञानमवाप्नोति

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत । (त्रयाणामेव) (3 × 1 =3)

प्रश्न 42.
पुत्थलिका भोजराजं प्रति अब्रवीत् ।
उत्तरम्
कं ।

प्रश्न 43.
अनुचराः प्रव्राजकस्य वचनम् अपालयन् ।
उत्तरम्
कस्य ।

प्रश्न 44.
मेवाड इति स्थलं राजस्थाने प्रसिद्धमासीत् ।
उत्तरम्
कुत्र ।

प्रश्न 45.
शान्तिः धनं न स्वीचकार ।
उत्तरम्
किं ।

प्रश्न 46.
विमर्शकेन कृतीनामध्ययनं सम्यक् कर्तव्यम् ।
उत्तरम्
केन ।

IX. यथानिर्देशं कुरुत । (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत /योजयत। (त्रयाणामेव)
भीषणाकृतिः, सर्वोऽपि
ततः + ततः, तथा + एव, हि + अकाले
उत्तरम्
भीषण + आकृतिः, सर्वो + अपि, ततस्ततः, तथैव, ह्यकाले

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत । (त्रयाणामेव)
पुराणभारतम्, राजपुत्रः
अरण्यस्य मार्जालः, मनुजः पशु इव, नराः एव विग्रहाः
उत्तरम्
पुराणेषु वर्णितं भारतम्, राज्ञः पुत्रः, अरण्यमार्जालः, मनुजपशुः, नरविग्रहाः

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
वाचा, वचनात्, भगवति, पादयोः ।
उत्तरम्
वाचा – स्त्रीलिङ्गः, तृतीया विभक्तिः, एकवचनम्
वचनात् – नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी विभक्तिः, एकवचनम्
भगवति – पुंलिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः, एकवचनम्
पादयोः – पुंलिङ्गः, षष्ठी विभक्तिः, द्विवचनम्

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
लभते, निबोधत, अपनेष्यामि, ददर्श
उत्तरम्
लभते – लट्, प्रथम, एक
निबोधत – लोट्, मध्यम, बहुवचनम्
अपनेष्यामि – लुट्, उत्तम, बहुवचनम्
श्रुणु – लोट्, मध्यम, एकवचनम्
ददर्श – लिट्, प्रथम, एक

प्रश्न 51.
पदपरिचयं कुरुत । (त्रयाणामेन)
त्यक्त्वा, स्मृतम्, प्रवेषयितुम्, निरीक्ष्य, पतन्
उत्तरम्
त्यक्त्वा – क्त्वान्तः
स्मृतम् – क्त प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः
प्रवेषयितुम् – तुमुन्नान्तः
निरीक्ष्य – ल्यबन्तः
पतन् – शतृ प्रत्ययान्तः वर्तमानः कृदन्तः ।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत ।
वित्तेन धर्मः रक्ष्यते ।
उत्तरम्
वित्तं धर्मं रक्षति ।

अथवा

नरैः कर्माणि क्रियन्ते ।
उत्तरम्
नराः कर्माणि कुर्वन्ति ।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत ।
मध्ये तपोधनानां किसलयमिव – पाण्डुपत्राणाम् ।
अथवा
अज्ञातहृदयेष्वेव वैरी भवति सौहृदम् ।

प्रश्न 54.
कन्नड भाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत।
क्रीडा मानवस्य नितराम् आवश्यकी । क्रीडया शक्तिः वर्धते । उल्लासः उत्पद्यते । आरोग्यं जायते। मनः विकसति। जीवनोत्साहः एधते । एकताभावः सम्पद्यते । मैत्री विस्तारं गच्छति, अथ खलु ज्येष्ठाः एक घण्टापर्यन्तं तुल्यसीलवयोभिः क्रीडितव्यमिति उपदिशन्ति ।

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत।

Once the sage Vishwamitra came to the court of the king Dasharatha. He requested to send the boys Rama and Lakshmana to protect his sacrifice. Dasharatha felt sad due to affection towards his children. Vasishtha, the preceptor of the family, advised Dasharatha to fulfil Vishwamitra’s request. Dasharatha sent Rama and Lakshmana for the welfare of the world.

प्रश्न 56.
इमं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत । (5 × 1 = 5)
ध्रुवः उत्तानपादस्य पुत्रः। तस्य मातुः नाम सुनीति इति । राज्ञः प्रियपत्नी सुरूचिः। एकदा ध्रुवः पितुः उत्सङ्गे उपवेष्टुम् पितुः समीपं गतवान् । तदा सुरूचिः कुपिता अभवत् । दुःखेन ध्रुवः स्वमातरं अवदत् – “नारायणं पूजयित्वा ध्रुवं स्थानं सम्पादयिष्यामि” इति। नारदमहर्षेः उपदेशं अनुसृत्य तपश्चरति। तस्य तपसा तुष्टः नारायणः तस्मै ध्रुवपदं अनुगृहीतवान् ।
प्रश्नाः
1. ध्रुवः कस्य पुत्रः ?
उत्तरम्
उत्तानपादस्य

2. उत्तानपादस्य प्रिय पत्नी का?
उत्तरम्
सुरुचिः

3. ध्रुवः स्वमातरं किं अवदत् ?
उत्तरम्
‘नारायणं पूजयित्वा ध्रुवं स्थानं सम्पादयिष्यामि ।

4. ध्रुवः कस्य उपदेशं अनुसृत्य तपश्चरति ।
उत्तरम्
नारदमहर्षेः ।

5. तुष्टः नारायणः तस्मै किं अनुगृहीतवान् ?
उत्तरम्
ध्रुवपदं ।
अथवा धनं प्रेषयितुं पितरं पत्रं लिखत ।

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper March 2016, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Previous Year Question Paper March 2016

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः।

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1. अद्यापि देवाः कुत्र जन्म इच्छन्ति?
उत्तरम्
भारतभूतले।

प्रश्न 2.
परदुःखेन के अत्यन्तदुःखिनः भवन्ति?
उत्तरम्
साधवः।

प्रश्न 3.
प्रव्राजकः वणिजः गृहं किमर्थमग्छत्?
उत्तरम्
भिक्षार्थं।

प्रश्न 4.
शारद्वतः कः?
उत्तरम्
कण्वशिष्यः।

प्रश्न 5.
राणाप्रतापः कस्मिन् ग्रामे अजायत?
उत्तरम् कुम्बल।

प्रश्न 6.
महाश्वेता के प्रति स्ववृत्तान्तं कथयति?
उत्तरम्
पुण्डरीकं।

प्रश्न 7.
‘सा’ शान्तिः कुत्र कार्य करोति?
उत्तरम्
वस्त्रापणे।

प्रश्न 8.
परशुरामः कर्णं किमस्त्रं उपदिशति?
उत्तरम्
भार्गवास्त्रं।

प्रश्न 9.
कामधेनुगुणा का?
उत्तरम्
विद्या।

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रिणां अध्यापकेषु एकस्य नाम लिखत।
उत्तरम्
बि.एम.श्री।

II. द्वित्रः वाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चनामेव) (5 × 2 = 10)

प्रश्न 11.
भारतवर्ष इति किमर्थं कथ्यते?

प्रश्न 12.
विस्मितः राक्षसः विक्रमादित्यं किं पृच्छति?

प्रश्न 13.
राजपुत्रः मञ्जूषां प्राप्य किं करोति?

प्रश्न 14.
राणाप्रतापस्य प्रतिज्ञा का?

प्रश्न 15.
पुण्डरीकस्य अनुरागं महाश्वेता कथं जानाति?

प्रश्न 16.
कर्णं प्रति परशुरामोपदेशं लिखत।

प्रश्न 17.
शान्त्यः सौन्दर्यं वर्णयत।

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवाद कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणाम्) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
अयं तु नवमस्तेषां द्वीपस्सागरसंवृत्तः ।
योजनानां सहस्रं तु द्वीपोऽयं दक्षिणोत्तरम् ॥

प्रश्न 19.
तदेतां वीक्ष्य दुःखं मे जातो भक्तो हि मे भवान् ।
तेनैवमुक्तवानस्मि त्यक्त्वा मौनं भवत्कृते ॥

प्रश्न 20.
कुतो धर्मक्रियाविघ्नः सतां रक्षितरि त्वयि ।
तमस्तपति धर्माशौ कथमाविर्भविष्यति ॥

प्रश्न 21.
अस्त्रप्रयोगवेलायां यदा ते सूतभावना ।
तदा सर्वाणि चास्त्राणि भवेयुनिष्फलानि. हि ॥

प्रश्न 22.
धनहीनो न हीनश्च धनिकः स सुनिश्चयः ।
विद्यारलेन यो हीनः स हीनः सर्ववस्तुषु ॥

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत । (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
अद्यप्रभृति मनुष्यभक्षणं परित्यज ।

प्रश्न 24.
भवतु, अनिर्वर्णनीयं परकलत्रम् ।

प्रश्न 25.
नैतद्धनं स्वीकर्तुं अहमिच्छामि ।

प्रश्न 26.
पुण्डरीक इति नाम चक्रे ।

प्रश्न 27.
अहो गुरुकुलवैभवम् ।

प्रश्न 28.
परीक्षार्थं इतोऽपि समयावकाशः विद्यते ।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत । (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
विक्रमादित्यस्य परोपकारगुणं वर्णयत ।

प्रश्न 30.
प्रव्राजकः ।

प्रश्न 31.
शार्ङ्गरवदुष्यन्तयोः संवादः ।

प्रश्न 32.
कीदृशं मुनिकुमारकं अपश्यम् इति महाश्वेता वर्णयति?

प्रश्न 33.
कर्णशापप्रसङ्गः ।

प्रश्न 34.
भामाशाहस्य राजभक्तिः ।

प्रश्न 35.
शान्तिदर्शनात् तरुणस्य चिन्तासन्ततिः ।

प्रश्न 36.
विद्यार्थिनां कृते शास्त्रिणां सन्देशः ।

VI. मञ्जूषातः सूक्तपदं चित्वा रिक्तं स्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
उत्तरं यत् समुद्रस्य …………. दक्षिणं च यत् । (हिमवत्)

प्रश्न 38.
वैरिणां …………. समुद्रोपमं आसीत् । (सैन्यं)

प्रश्न 39.
भगवतः अशेषत्रिभुवनसुन्दरं ………. आसीत् । (रूपं)

प्रश्न 40.
अङ्गुलीयकशून्या मे …………. । (अङ्गुलिः)

(रूपं, अङ्गुलिः, सैन्यं, हिमवत्)

VII. संयोजयत। (1 × 4 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
(a) जाह्नवी – (i) ऋषिकुमारः
(b) पौरवः – (ii) पापम्
(c) पुण्डरीकः – (iii) गङ्गा
(d) किल्बिषम् – (iv) दुष्यन्तः
उत्तरम्
(iii) गङ्गा
(iv) दुष्यन्तः
(i) ऋषिकुमारः
(ii) पापम्

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत। (त्रयाणामेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
पुत्थलिका भोजराजं प्रति अब्रवीत्।
उत्तरम्
पुत्थलिका कं प्रति अब्रवीत् ?

प्रश्न 43.
अनुचराः प्रव्राजकस्य वचनं अपालयन् ।
उत्तरम्
अनुचराः कस्य वचनं अपालयन् ?

प्रश्न 44.
मेवाड इति स्थलं राजस्थाने प्रसिद्धमासीत् ।
उत्तरम्
मेवाड इति स्थलं कुत्र प्रसिद्धमासीत् ?

प्रश्न 45.
शान्तिः धनं न स्वीचकार ।
उत्तरम्
शान्तिः किं न स्वीचकार ?

प्रश्न 46.
अम्बया सह स्नातुं अहं अभ्यागमम् ।
उत्तरम्
कया सह स्नातुं अहं अभ्यागमम् ?

IX. यथानिर्देशं कुरुत । (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत /योजयत। (त्रयाणामेव)
तथेति, प्रागेव, तावच्च
ततः + ततः, अस्त्रः + अभ्यासः
उत्तरम्
तथा + इति, प्राक् + एव, तावत् + च
ततस्ततः, अस्त्राभ्यासः।

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत । (त्रयाणामेव)
कामक्रोधौ, राजपुत्रः, योगिन् वेषम्, स्वस्य जन्मस्थानम्, कमनीयं रूपं यस्याः सा।
उत्तरम्
कामक्रोधौ – कामः च क्रोधः च
राजपुत्रः – राज्ञः पुत्रः
योगिन् वेषम् – योगिवेषम्
स्वस्य जन्मस्थानम् – स्वजन्मस्थानम्
कमनीयं रूपं यस्याः सा – कमनीयरूपा

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
पौरवैः, रोटिकाम्, सलिलम्, पादयोः ।
उत्तरम्
पौरवैः – पुल्लिङ्गः, तृतीया विभक्तिः , बहुवचनम्
रोटिकाम् – स्त्रीलिङ्गः, द्वितीया विभक्तिः, एकवचनम्
सलिलम् – नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्
पादयोः – पुल्लिङ्गः, सप्तमी विभक्तिः, द्विवचनम्

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
भवन्तु, आसीत्, भवेत्, वदन्ति
उत्तरम्
भवन्तु – लोट्लकारः, प्रथम पुरुषः, बहुवचनम्
आसीत् – लङ् लकारः, प्रथम पुरुषः, एकवचनम्
भवेत् – विधिलिङ्, प्रथम पुरुषः, एकवचनम्
वदन्ति – लट् लकारः, प्रथम पुरुषः, बहुवचनम्

प्रश्न 51.
पदपरिचयं कुरुत । (त्रयाणामेव)
स्नातुम्, कृत्वा, निर्गतः, स्मरन्, आदाय ।
उत्तरम्
तुमुन्नान्ताव्ययम्, क्त्वान्ताव्ययम्, क्त प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः, शतृ प्रत्ययान्तः वर्तमान कृदन्तः, ल्यबन्त।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत ।
राणाप्रतापः प्रतिज्ञां स्वीकृतवान् ।
उत्तरम्
राणाप्रतापेन प्रतिज्ञा स्वीकृता ।

अथवा

स्त्रिया गृहं रक्ष्यते ।
उत्तरम्
स्त्री गृहं रक्षति ।

प्रश्न 53.
विद्यारत्नेन यो हीनः स हीनः सर्ववस्तुषु ।
वा
विलासमिव सरस्वत्याः मुनिकुमारकं अपश्यम् ।

प्रश्न 54.
कन्नड भाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत।

पुस्तकानि सम्पर्कसाधनानि वर्तन्ते । बहून् विषयान् एकत्र संगृह्य सुचारुरूपेण निवेदयितुं पुस्तकमेव समर्थं माध्यमम् । पुस्तकामाध्यमेन शाश्वतरूपेण विचारविनिमयं कर्तुं शक्यते । यः पुस्तकानि अधिकं पठति सः अतीव बुद्धिमान् भवति। पूर्व, जनाः तालपत्रेषु भूर्जपत्रेषु च लिखन्ति स्म । मुद्रणयन्त्रस्य अन्वेषणानन्तरं पुस्तकप्रचारः अधिकः सञ्जातः।

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत।

Karthikeya the destroyer of demon Taraka, is the younger son of Lord Shiva. Ganesha the remover of obstacles is his elder son: Kubera the lord of wealth is his friend. Parvathi the mother of universe is his wife. Parvatharaja the king of mountains is his father-in-law. Nandi is his vehicle. Veerabhadra is his chief of army. In spite of all this, Lord Shiva begs. What a destiny!

प्रश्न 56.
इमं परिच्छेदं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत । (5 × 1 = 5)
पुरा अयोध्यायां सगरो नाम राजा आसीत् । एकदा सः अश्वमेधयागं कर्तुं ऐच्छत्। तदर्थं सः यज्ञाश्वं अमुञ्चत्। इमं विषयं ज्ञात्वा, देवेन्द्रः यज्ञाश्वं अपहृतवान् । तं पातालं नीत्वा तत्र तपः कुर्वतः कपिलमुनेः समीपे स्थापितवान् । यज्ञाश्वं अन्विषन्तः सगरपुत्राः भूमिं खनन्तः पातालं अगच्छन् । तत्र यज्ञाश्वं दृष्ट्वा, कपिल एव चोर इति मत्वा, ते तं महामुनिः अवाच्यशब्दैः अनिन्दन् । तदा कुपितो मुनिः नेत्रे उन्मील्य तान् सर्वान् भस्मीकृतवान्। अतः ज्येष्ठाः वदन्ति ‘अविचार्य किमपि कर्म न करणीयम्’ इति।
प्रश्नाः
1. सगरो नाम राजा कुत्र आसीत् ?
उत्तरम्
अयोध्यायां।

2. राजा सगरः किं कर्तुं ऐच्छत्?
उत्तरम्
अश्वमेधयागं

3. सगरस्य यज्ञाश्वं कः अपहृतवान्?
उत्तरम्
देवेन्द्रः

4. कुपितो मुनिः किं अकरोत्?
उत्तरम्
नेत्रे उन्मील्य तान् सर्वान् भस्मीकृतवान्।

5. अतः ज्येष्ठाः किं वदन्ति?
उत्तरम्
‘अविचार्य किमपि कर्म न करणीयम्’।
अथवा
युष्माकं विद्यालयस्य वार्षिकोत्सवाथै आगन्तुं मित्राय पत्रमेकं लिखत।

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 4 with Answers, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 4 with Answers

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
विश्वस्य मातरः काः?
उत्तरम्
विश्वस्य मातरः नद्यः।

प्रश्न 2.
विक्रमादित्यः कथं देशान्तरं निर्गतः?
उत्तरम्
विक्रमादित्यः योगिवेषेण देशान्तरं निर्गतः।

प्रश्न 3.
परिव्राजकस्य अवस्थां दृष्ट्वा कः जहास?
उत्तरम्
परिव्राजकस्य अवस्थां दृष्ट्वा जनः जहास।

प्रश्न 4.
गौतमी का?
उत्तरम्
गौतमी कण्वाश्रमस्था वृद्धा तापसी।

प्रश्न 5.
राणाप्रतापस्य पिता कः?
उत्तरम्
राणाप्रतापस्य पिता द्वितीय उदयसिंहः।

प्रश्न 6.
महाश्वेता किम् अजिघ्रत्?
उत्तरम्
महाश्वेता कुसुमगन्धम् अजिघ्रत।

प्रश्न 7.
‘सा’ शान्तिः कुत्र कार्य करोति?
उत्तरम्
‘सा’ शान्तिः सिद्धवस्त्रापणे कार्यं करोति।

प्रश्न 8.
परशुराम: कर्णं किम् अस्त्रम् उपदिशति?
उत्तरम्
परशुरामः कर्णं भार्गवास्त्रम् उपदिशति।

प्रश्न 9.
कृतं कर्म कम् अनुगच्छति?
उत्तरम्
कृतं कर्म कर्तारम् अनुगच्छति।

प्रश्न 10.
कृष्णशास्त्रिमहोदयेन आरब्धा पत्रिका का?
उत्तरम्
कृष्णशास्त्रिमहोदयेन आरब्धा पत्रिका ‘प्रबुद्ध कर्णाटकः’।

II. द्वित्रः वाक्यैः कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषावा वा उत्तरं लिखत। (2 × 5 = 10)

प्रश्न 11.
कन्याविषये परिव्राट् वणिजः सकाशे किं वदति?

प्रश्न 12.
महाश्वेताया: वपुषि यौवनं कथं पदं कृतम्?

प्रश्न 13.
भारतसर्वकारः राणाप्रतापाय कथं गौरवम् असूचयत्?

प्रश्न 14.
शान्तिः किमर्थं तरुणं दृष्टुम् आगतवती?

प्रश्न 15.
वज्राख्यः कीटः किं करोति?

प्रश्न 16.
नरविग्रहाः देवाः के?

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवादं कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणामेव) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 17.
अयं तु नवमस्तेषां द्वीपस्सागरसंवृतः।
योजनानां सहस्रं तु द्वीपोऽयं दक्षिणोत्तरम् ।।

प्रश्न 18.
मञ्जूषां तां च गङ्गायां तथैवोर्ध्वस्थदीपिकाम् ।
कृत्वा तत्याज निक्षिप्य घोरं वानरमन्तरे ॥

प्रश्न 19.
मूढः स्यामहमेषा वा वदन्मिथ्येति संशये।
दारत्यागी भवाम्याहो परस्त्रीस्पर्शपांसुलः।

प्रश्न 20.
अस्त्रप्रयोगैः मयोपदिष्टैः प्रभुत्वमत्ता सकलास्त्वया नु।
नामावशेषाः सततं क्रियन्ते यदीह दत्ता गुरुदक्षिणा स्यात् ॥

प्रश्न 21.
मनसा चिन्तितं कार्य वाचा नैव प्रकाशयेत्।
मन्त्रवत् रक्षयेत् गूढं कार्ये चापि नियोजयेत् ।।

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत। (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 22.
त्वं विश्वस्य आति परिहरसि।

प्रश्न 23.
भवतु, अनिर्वर्णनीयं परकलत्रम्।

प्रश्न 24.
मम जीवनं सार्थकं भवेत्।

प्रश्न 25.
धैर्यधना हि साधवः।

प्रश्न 26.
अहो ! भग्नप्रतिज्ञोऽस्मि।

प्रश्न 27.
तथापि यदि कुतूहलम्, तत् कथयामि।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 28.
शारव-दुष्यन्तयोः संवादः।

प्रश्न 29.
रोटिकाप्रसङ्गः।

प्रश्न 30.
प्रव्राजकः।

प्रश्न 31.
कर्णशापप्रसङ्गः।

प्रश्न 32.
विद्यार्थिनां कृते कृष्णशास्त्रिणां सन्देशः।

प्रश्न 33.
भारतवर्षस्य भौगोलिकचित्रणं कुरुत।

प्रश्न 34.
कीदृशं मुनिकुमारकम् अपश्यम् इति महाश्वेता वर्णयति।

प्रश्न 35.
विक्रमादित्यस्य प्रभावेण राक्षसः कथं परिवर्तितः?

VI. मञ्जूषातः सूक्तं पदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 36.
…………. ददाति चेत् सन्ततिच्छेदो भविष्यति। (पुत्रम्)

प्रश्न 37.
अङ्गुलीयकशून्या मे …………. । (अङ्गुलिः)

प्रश्न 38.
भृत्यैरानाय्य सहसा …………. उदघाटयत्। (कौतुकात्)

प्रश्न 39.
कष्टपरम्परायाः अपि काचन …………. भवेत्। (सीमा)

(अङ्गुलिः, सीमा, पुत्रम्, कौतुकात्)

VII. संयोजयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 40.
क – ख
सिसीदिया – गङ्गा
गोविन्दः – राणाहमीरः
विद्या – बह्वपत्यः
जाह्नवी – गुप्तधनम्
उत्तरम्
राणाहमीरः
बह्वपत्यः
गुप्तधनम्
गङ्गा

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत (त्रयाणामेव) (3 x 1 = 3)

प्रश्न 41.
तरुणी मे स्वप्नसुन्दरी।
उत्तरम्
का।

प्रश्न 42.
उदयसिंहः प्रतापी राजा आसीत्।
उत्तरम्
कः।

प्रश्न 43.
प्रमदा परिणेतुः समीपे इष्यते।
उत्तरम्
का।

प्रश्न 44.
अनुचराः प्रव्राजकस्य वचनम् अपालयन्।
उत्तरम्
कस्य।

प्रश्न 45.
पुत्थलिका भोजराजं प्रति अब्रवीत्।
उत्तरम् कम्।

IX. यथानिर्देशं कुरुत । (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 46.
सन्धिं विभजत / सन्धिं योजयत । (त्रयाणामेव)
किमप्याश्चर्यम्, नोत्सहे, सर्वस्य + आतिम्, तद्विरुद्धम्, तत: + ततः।
उत्तरम्
किमपि + आश्चर्यम्, न + उत्सहे, सर्वस्यातिम्, तत् + विरुद्धम्, ततस्ततः

प्रश्न 47.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत। (त्रयाणामेव)
धेनुसहस्रम्, क्रोधाग्निः, जनैः आकीर्णः, वणिजः कन्या, क्रमम् अनुगम्य।
उत्तरम्
धेनूनां सहस्रम्, क्रोध एव अग्निः, जनाकीर्णः, वणिक्कन्या, अनुक्रमम्।

प्रश्न 48.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत । (द्वयोरेव)
वचनात्, पौरवैः, पादयोः, वाचा।
उत्तरम्
वचनात् – नपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी, एक
पौरवैः – पुंलिङ्गः, तृतीया, बहु
पादयोः – पुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन
वाचा – स्त्री, तृतीया, एक

प्रश्न 49.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
भवन्तु, धारयन्ति, अपनेष्यामि, भक्षय।
उत्तरम्
भवन्तु – लोट्, प्रथम, बहु
धारयन्ति – लट्, प्रथम, बहु
अपनेष्यामि – लुट्, उत्तम, एक
भक्षय – लोट्, मध्यम, एक

प्रश्न 50.
वाक्यदोषं परिहरत।
अलं विषादः।
उत्तरम्
अलं विषादेन।

व्रतभङ्गेन भीतव अलक्षत।
उत्तरम्
व्रतभङ्गात् भीतेव अलक्षत।

प्रश्न 51.
प्रयोगं परिवर्तयत।
वत्सः मातरं गच्छति।
उत्तरम्
वत्सेन माता गम्यते।
अथवा
राणाप्रतापः प्रतिज्ञां स्वीकृतवान्।
उत्तरम्
राणाप्रतापेन प्रतिज्ञा स्वीकृता।

प्रश्न 52.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत।
विलासमिव सरस्वत्याः मुनिकुमारकमपश्यम्।
उत्तरम्
उत्प्रेक्षालङ्कारः।
लक्षणम् – सम्भावना स्यादुत्प्रेक्षा
मुनिकुमारके सरस्वतीविलासस्य संशयत्वात् उत्प्रेक्षालङ्कारः।

अथवा

बकवत् अर्थान् चिन्तयेत्।
उत्तरम्
उपमालङ्कारः।
लक्षणम् – उपमा यत्र सादृश्यलक्ष्मीरुल्लसति द्वयोः।
उपमा – बकः
उपमेयः – वत्
साधारणधर्मः – चिन्तनं
अत्र बकः इव चिन्तनं करणीयमिति सादृश्यवर्णनांत उपमा।

प्रश्न 53.
कन्नडभाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत।
सङ्गणकस्य निर्देशनं प्रदातुं का भाषा नितराम् उपयुक्ता इति अन्वेष्टुं बहवः प्रयोगाः कृताः। विश्वस्य सकलाः भाषाः तत् प्रयोगे परीक्षिताः। विश्वभाषासु संस्कृतमेव अधिकं वैज्ञानिकं वर्तते। अतः सङ्गणकस्य कृते श्रेष्ठभाषा भवितुम् अर्हतीति अद्य प्रयोगैः प्रमाणितम्।
उत्तरम्

Many experiments have been done to know that which language will be the most suitable for computer. All the languages of the world have been experimented for that.Sanskrit is most scientific among all other world languages. Therefore, it is proved through the experiments that Sanskrit is the best and most suitable language for computer.

प्रश्न 54.
संस्कृतभाषया अनुवदत।

Once the sage Vishwamitra came to the court of the king Dasharatha. He requested to send the boys Rama and Lakshmana to protect his sacrifice. Dasharatha felt sad due to affection to wards his children. Vasishtha, the preceptor of the family, advised Dasharatha to fulfil Vishwamitra’s request. Dasharatha sent Rama and Lakshmana for the welfare of the world.
उत्तरम्
एकदा महर्षिविश्वामित्रः दशरथास्थानम् आगतवान्। यज्ञरक्षणार्थं बालकौ रामलक्ष्मणौ आत्मना सह प्रेषयितुम् अकथयत्। पुत्रवात्सल्येन दशरथः दुःखितोऽभवत् । कुलपुरोहितः वसिष्ठः विश्वामित्रस्य याचनां पूरयितुं दशरथम् उक्तवान्। लोककल्याणार्थं दशरथः रामलक्ष्मणौ प्रेषितवान्।

प्रश्न 55.
परिच्छेदमिमं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। (5 × 1 = 5)

एकदा सगरो नाम नृपतिः आसीत् । अश्वमेधयज्ञं कर्तुमिच्छन् स: यज्ञाश्वं निष्कासितवान् .. समाचारमेनं ज्ञात्वा इन्द्रः सगरस्य यज्ञावं अपहृत्य रहसि तं पाताललोकं नीत्वा कपिलमहर्षेः आश्रमे तस्य निगूहनं कृतवान् । सगरपुत्राः यज्ञाश्वं सर्वत्र अन्विष्टवन्तः । यदा ते कुत्रापि अश्वं न दृष्टाः तदा ते भूमिं खनित्वा पातालमगच्छन् । तत्र कपिलमहर्षेः आश्रमे चरन्तं अश्वं ते अपश्यन् । कपिलमहर्षिरेव चोरः इति मत्वा तम् अदण्डयन् । यदा महर्षिः क्रोधात् अक्षिणी उाट्य तान् दृष्टवान् तदा ते भस्मसादभूवुः।
प्रश्ना:
1. सगर: किमर्थं यज्ञाश्वं निष्कासितवान् ?
उत्तरम्
सगरः अश्वमेधयज्ञं कर्तुमिच्छन् यज्ञाश्वं निष्कासितवान् ।

2. कः यज्ञाश्वम् अपहरति ?
उत्तरम्
इन्द्रः।

3. सगरपुत्राः कुत्र यज्ञाश्वम् अपश्यन् ?
उत्तरम्
पाताललोके।

4. सगरपुत्राः कम् अदण्डयन् ?
उत्तरम्
कपिलमहर्षिम्।

5. कस्य क्रोधात् सगरपुत्राः भस्मसादभूवुः ?
उत्तरम्
कपिलमहर्षेः।

अथवा

विरामं सम्प्रार्थ्य विरामपत्रमेकं लिखत।
उत्तरम्

सकाशात्
योगेश:
द्वितीय पि.यू.सि
सन्तजोसेफ प.पू. विद्यालयः
बेंगलूरु.

सविधे
मान्यां:
प्राचार्यः
सन्तजोसेफ् प.पू.विद्यालयः
बेंगलूरु

विषयः – एकदिनस्य विरामपत्रम्

माननीय,

अहं द्वितीय पि.यू.सि ‘जि’ विभागस्य छात्रोऽस्मि । मम गृहे श्वः आयुधपूजा भविष्यति । अतः श्वः न आगमिष्यामि । कृपया दिनमेकं विरामं यच्छन्तु इति प्रार्थेये ।।

धन्यवादाः

भवदीयः
योगेश:

स्थलम् – बेंगलूरु
दिनाङ्कः – 12/10/2014.

Students can Download 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 3 with Answers, Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Sanskrit Model Question Paper 3 with Answers

अङ्काः 100
समय : 3 घण्टा 15 निमेषाः

I. एकवाक्येन संस्कृतभाषया उत्तरं लिखत। (10 × 1 = 10)

प्रश्न 1.
अद्यापि देवाः कुत्र जन्म इच्छन्ति?
उत्तरम्
अद्यापि देवाः भारते जन्म इच्छन्ति।

प्रश्न 2.
वृद्धपक्षिराजस्य नाम किम्?
उत्तरम्
पक्षिराजस्य नाम चिरञ्जीवी।

प्रश्न 3.
राजपुत्रः मञ्जूषायाः अन्तः कं निक्षिपति?
उत्तरम्
राजपुत्रः मञ्जूषायाः अन्तः घोरं वानरं निक्षिपति।

प्रश्न 4.
मूर्तिमती सत्क्रिया का?
उत्तरम्
मूर्तिमती सत्क्रिया शकुन्तला।

प्रश्न 5.
राणाप्रतापस्य पूर्वजानाम् अमात्यः कः?
उत्तरम्
राणाप्रतापस्य पूर्वजानाम् अमात्यः भामाशाहः।

प्रश्न 6.
महाश्वेता स्नातुं कुत्र आगच्छति?
उत्तरम्
महाश्वेता स्नातुं अच्छोदसरः आगच्छति ।।

प्रश्न 7.
शान्त्याः पत्युः नाम किम्?
उत्तरम्
शान्त्याः पत्युः नाम सुन्दरः।

प्रश्न 8.
कः कर्णस्य रक्तम् अपिबत्?
उत्तरम्
वज्रकीटः कर्णस्य रक्तम् अपिबत्।

प्रश्न 9.
अर्थान् कथं चिन्तयेत्?
उत्तरम्
अर्थान् बकवत् चिन्तयेत्।

प्रश्न 10.
ध्वन्यालोकः कन्नडभाषायां केन अनूदितः?
उत्तरम्
ध्वन्यालोकः कन्नडभाषायां डा. के. कृष्णमूर्तिमहोदयेन अनूदितः।

II. द्वित्रैः वाक्यैः कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषावा वा उत्तरं लिखत। (2 × 5 = 10)

प्रश्न 11.
राजपुत्रः मञ्जूषां प्राप्य किं करोति?

प्रश्न 12.
नगरवासिभिः जनैः राक्षसः किम् उक्तः?

प्रश्न 13.
भारतवर्षम् इति किमर्थं कथ्यते?

प्रश्न 14.
बिल्लाः राणाप्रतापं कथं साहाय्यम् अकुर्वन्?

प्रश्न 15.
बाल्ये शास्त्रिणां संस्कृताध्ययनम्।

प्रश्न 16.
कोषः किमर्थं संरक्ष्यः?

प्रश्न 17.
कर्णं प्रति परशुरामोपदेशं लिखत।

III. पाठनाम उल्लिख्य श्लोकानाम् अनुवादं कन्नड-आङ्ग्लभाषया वा कुरुत। (त्रयाणामेव) (3 × 3 = 9)

प्रश्न 18.
भारतस्यास्य वर्षस्य नवभेदान्निबोधत।
समुद्रान्तरिता ज्ञेयास्ते त्वगम्या: परस्परम्।।

प्रश्न 19.
प्रविष्टो जातु भिक्षार्थमेकस्य वणिजो गृहे।
सं ददर्श शुभां कन्यां भिक्षामादाय निर्गताम् ॥

प्रश्न 20.
अत: परीक्ष्य कर्तव्यं विशेषात्सङ्गतं रहः।
अज्ञातहृदयेष्वेवं वैरी भवति सौहृदम् ॥

प्रश्न 21.
अस्त्रप्रयोगवेलायां यदा ते सूतभावना।
तदा सर्वाणि चास्त्राणि भवेयुनिष्फलानि हि।।

प्रश्न 22.
धनहीनो न हीना धनिकः स सुनिायः।
विद्यारत्नेने यो हीन: स हीनः सर्ववस्तुषु।।

IV. पाठनाम उल्लिख्य कः कं प्रति अवदत् इति संस्कृतभाषया लिखत। (चतुर्णामेव) (4 × 2 = 8)

प्रश्न 23.
यं कमेवं मा भक्षय।

प्रश्न 24.
अथ लोकानुग्रहाय कुशली काश्यपः।

प्रश्न 25.
मम हस्ते प्रभूतं धनं विद्यते।

प्रश्न 26.
किम् अनेन प्रश्नायासेन?

प्रश्न 27.
दृढीक्रियतां चेतः।

प्रश्न 28.
स: यत्रकुत्रापि भवतु कालेज् आनेतव्य एव।

V. दशवाक्यैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्लभाषया वा उत्तरं लिखत। (पञ्चानामेव) (5 × 5 = 25)

प्रश्न 29.
विक्रमादित्यस्य परोपकारगुणं वर्णयत।

प्रश्न 30.
निर्विमर्शा हि भीरवः इति शीर्षिकां समर्थयत।

प्रश्न 31.
दीर्घापाङ्गप्रसङ्गः।

प्रश्न 32.
महाराणाप्रतापेन अनुभूता कष्टपरम्परा।

प्रश्न 33.
पुण्डरीकस्य जन्मवृत्तान्तं लिखत।

प्रश्न 34.
सा शान्तिः।

प्रश्न 35.
कर्ण-परशुरामयोः संवादः।

प्रश्न 36.
शास्त्रीणां शिष्यवात्सल्यम्।

VI. मञ्जूषातः सूक्तं पदं चित्वा रिक्तस्थानं पूरयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 37.
विद्या …………. रक्ष्यते। (योगेन)

प्रश्न 38.
वत्स …………. उन्मीलाद्य पश्य। (चक्षुषी)

प्रश्न 39.
मे हृदयात् किल्बिषमेकं …………. । (निर्मूलितवती)

प्रश्न 40.
त्वम् आत्मन: …………. कुरु । (समीहितम्)

(चक्षुषी, समीहितम्, निर्मूलितवती, योगेन)

VII. संयोजयत। (4 × 1 = 4)

प्रश्न 41.
क – ख
गान्धर्वविधिना – प्रेरयतीन्द्रियम्
प्रजापतिः – उपयेमे
अलङ्कारमिव – ब्रह्मा
विषयः – ब्रह्मचर्यस्य
उत्तरम्
उपयेमे
ब्रह्मा
ब्रह्मचर्यस्य
प्रेरयतीन्द्रियम्

VIII. रेखाङ्कितानि पदानि आश्रित्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत (त्रयाणामेव) (3 × 1 = 3)

प्रश्न 42.
चिन्तातुराणां न सुखं न निद्रा।
उत्तरम्
केषाम्।

प्रश्न 43.
ऋषयः प्रसन्नमुखवर्णाः दृश्यन्ते।
उत्तरम्
के।

प्रश्न 44.
भाषासाहित्यविद्यार्थिभिः संस्कृतभाषा अध्येतव्या एव।
उत्तरम्
का।

प्रश्न 45.
वैदेशिका: वाणिज्यार्थम् आगच्छन्ति स्म।
उत्तरम्
किमर्थम्।

प्रश्न 46.
गन्धर्वाधिपतिः हंसः।
उत्तरम्
कः।

IX. यथानिर्देशं कुरुत। (चतुर्णामेव) (4 × 3 = 12)

प्रश्न 47.
सन्धिं विभजत / सन्धिं योजयत। (त्रयाणामेव)
पितुरनन्तरम्, प्रागेव, पश्यत + एनम्, सर्वे + अपि, कियत् + धनम्।
उत्तरम्
पितुः + अनन्तरम्, प्राक् + एव, पश्यतैनम्, सर्वेऽपि, कियद्धनम्।

प्रश्न 48.
विग्रहवाक्यं / समस्तपदं लिखत। (त्रयाणामेव)
ज्ञानदाहः, कामक्रोधौ, भर्गवस्य अस्त्रम्, अहनि अहनि, हस्तात् च्युतान्।
उत्तरम्
ज्ञानस्य दाहः, कामश्च क्रोधश्च, भार्गवास्त्रम्, प्रत्यहं, हस्तच्युतान्।

प्रश्न 49.
लिङ्ग-विभक्ति-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
नगरी, अम्बया, विद्या, महाशयस्य।
उत्तरम्
नगरी – स्त्री, प्रथमा, एक
अम्बया- स्त्री, तृतीया, एक
विद्या – स्त्री, प्रथमा, एक
महाशयस्य – पुंलिङ्ग, षष्ठी, एक।

प्रश्न 50.
लकार-पुरुष-वचनानि लिखत। (द्वयोरेव)
विद्यते, श्रुणु, अपश्यम्, खिद्यसे।
उत्तरम्
विद्यते – लट्, प्रथम, एक
श्रुणु – लोट्, मध्यम, एक
अपश्यम् – लङ्, उत्तम, एक
खिद्यसे – लट्, मध्यम, एक

प्रश्न 51.
वाक्यदोषं परिहरत।
शालाया: परितः वृक्षाः सन्ति।
उत्तरम्
शाला परितः वृक्षाः सन्ति।

जलात् अन्तरा मीना न वसन्ति।
उत्तरम्
जलम् अन्तरा मीना न वसन्ति ।

प्रश्न 52.
प्रयोगं परिवर्तयत।
स्त्रिया गृहं रक्ष्यते।
उत्तरम्
स्त्री गृहं रक्षति।
अथवा
अहं मुनिकुमारकम् अपश्यम्।
उत्तरम्
मया मुनिकुमारकः अदृश्यत।।

प्रश्न 53.
अलङ्कारं सलक्षणं निर्दिशत।
चिरस्य वाच्यं न गतः प्रजापतिः।
उत्तरम्
उत्प्रेक्षालङ्कारः
लक्षणम् – सम्भावना स्यात् उत्प्रेक्षा
अत्र प्रजापतेः ‘वाच्यं न गतः’ इति संशयात् उत्प्रेक्षा।
अथवा
तमभ्यधावत् स्वकृतो मूर्तिमानिव दुर्नयः।।
उत्तरम्
अत्र उत्प्रेक्षा अलङ्कारः
लक्षणम् – सम्भावना स्यात् उत्प्रेक्षा
अत्र दुर्नयस्य मूर्तिमत्वरूपसंभावनायाः कारणात् उत्प्रेक्षा।

प्रश्न 54.
कन्नडभाषया-आङ्ग्लभाषया वा अनुवदत। [5]
आधुनिकमानवः प्रपञ्चे किं प्रवर्तते इति ज्ञातुम् इच्छति। ग्रामे, नगरे, देशे, विदेशेऽपि प्रतिदिनं, प्रतिक्षणं प्रवर्तमानानि घटनानि ज्ञातुं समूहमाध्यमः अत्यवश्यकः । समूहमाध्यमेषु बहवः जनाः अहोरात्रं कार्यं कुर्वन्ति । एषु आकाशवाणी, दूरदर्शनं, साक्ष्यचित्राणि, पुस्तकानि, वार्तापत्रिकाः, दूरवाणी, सङ्गणकयन्त्रम् इत्यादयः प्रमुखाः । समूहमाध्यमः राष्ट्रियैकतां संरक्षति।
उत्तरम्

Man in modern age wants to know what happens. Mass media is very essential to know the incidents what all happens everyday and everytime in village, town, coutnry and foreign coun try. Many people work day and night in mass media.

प्रश्न 55.
संस्कृतभाषया अनुवदत।

Gopala Krishna Gokhale was a true patriot. He loved India very much. His life was very simple and selfless. He was a very good orator. He did not believe in words alone. He carried out his mission with a selfless motto. He is a role model to all the countrymen.
उत्तरम्
गोपालकृष्ण गोखले महोदयः नूनम् एकः देशभक्तः । भारतदेशम् अन्यन्तम् इच्छति स्म। तस्य जीवनं बहु . सरलं निःस्वार्थं च आसीत्। सः उत्तमवाग्मी/वाक्पटुः अपि आसीत् । न केवलं तस्य वाचि/वचने विश्वासः आसीत्। सः स्वसर्वाणि कार्याणि निस्वार्थेनैव असाधयत् । सः देशस्य प्रतिप्रजाम् आदर्शः अस्ति।

प्रश्न 56.
परिच्छेदमिमं पठित्वा प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत। (5 × 1 = 5)

एकस्मिन् ग्रामे एकः पुरुषः आसीत् । तस्य एकः पुत्रः आसीत्। यदा सः पुत्रेण साकं स्वग्रामं प्रति गच्छति स्म तदा बालकः चेष्टया तात: व्याघ्रः समागत: इति अवदत् । तदा पिता पृष्टतोऽवलोकने व्याघ्रः नासीत् । अनन्तरं किंचित् दूरगमनानन्तरं व्याघ्रः बालकम् अगृण्हात् । तदा सः उच्चैः व्याघ्रः इति आक्रोशत् । यथापूर्वं हास्यमेतत् इति भावयित्वा तस्य पिता पृष्टतः अनवलोक्य तूष्णीं निरगच्छत् । एतेन पुत्रस्य हननमभूत् । अतः अलीकवक्तारं न कोऽपि
विश्वसति।

प्रश्ना:
1. पुरुषः कुत्र आसीत्?
उत्तरम्
पुरुषः ग्रामे आसीत्।

2. पुरुष: केन साकं गच्छति स्म?
उत्तरम्
पुरुषः पुत्रं साकं गच्छति स्म।

3. बालकः चेष्टया किम् अवदत्?
उत्तरम्
बालकः चेष्टया व्याघ्रः आगतः इति अवदत्।

4. बालकं कः अगृहात्?
उत्तरम्
बालकं व्याघ्रः अगृण्हात्।

5. कं कोऽपि न विश्वसिति?
उत्तरम्
अलीकवक्तारं कोऽपि न विश्वसिति।

अथवा

प्रवासार्थ धनं प्रेषयितुं पितरं प्रति पत्रमेकं लिखत।
उत्तरम्

स्थलम्- धर्मस्थलम्
दिनाङ्कः – 04/1/2014

पूज्य पितृचरणारविन्दयोः साष्टाङ्गप्रणामः । अहमत्र कुशली। भवन्तः अपि कुशलिनः इति भावयामि। मम अध्ययनं सम्यक् प्रवर्तते । वयं विद्यालयतः प्रवासं बेलूरु-हलेबीडु गमिष्यामः । अहमपि गुन्तुम् इच्छामि। अतः प्रवासार्थं पञ्चशतम् रूप्यकाणि प्रेषयन्तु इति प्रार्थये।
मात्रे नमस्कारान् निवेदयतु।

भवदीयः
उल्लास:

सकाशात्
उल्लास:
द्वीतीय पि.यू. सि
मञ्जुनाथेश्वरविद्यालयः .
धर्मस्थलम्
मङ्गलूरु।

सविधे
रामप्पा
बेन्द्रे मार्गः
मैसूरु।

Students can Download 2nd PUC Hindi Previous Year Question Paper March 2017, Karnataka 2nd PUC Hindi Model Question Papers with Answers help you to revise complete Syllabus and score more marks in your examinations.

Karnataka 2nd PUC Hindi Previous Year Question Paper March 2017

समय : 3 घंटे 15 मिनट
कुल अंक : 100

I. अ) एक शब्द या वाक्यांश या वाक्य में उत्तर लिखिए : (6 × 1 = 6)

प्रश्न 1.
कर्तव्य करने का आरम्भ पहले कहाँ से शुरू होता है?

प्रश्न 2.
लेखक ने किनसे साक्षात्कार लिया है?

प्रश्न 3.
पाँच भाई-बहनों में सबसे छोटी कौन है?

प्रश्न 4.
विश्वेश्वरय्या किसके बड़े पाबंद थे?

प्रश्न 5.
नारद क्या छिनते देख घबराये?

प्रश्न 6.
जापान का गुणधर्म क्या है?

आ) निम्नलिखित प्रश्नों में से किन्हीं तीन प्रश्नों के उत्तर लिखिए: (3 × 3 = 9)

प्रश्न 7.
अंग्रेजी-जहाज बीच समुद्र में डूबते समय पुरुषों ने कैसे अपना धर्म निभाया?

प्रश्न 8.
प्रदूषण के संबंध में गंगा मैया ने क्या कहा है?

प्रश्न 9.
विश्वेश्वरय्या की शिक्षा के बारे में लिखिए।

प्रश्न 10.
माँ को आलिंगन में भरकर शामनाथ ने क्या कहा?

प्रश्न 11.
जापान के भारतीय रेस्तराँ ‘कलकत्ता’ का वर्णन कीजिए।

II. अ) निम्नलिखित वाक्य किसने किससे कहे? (4 × 1 = 4)

प्रश्न 12.
‘बाबा, इतना मुझसे उठ न सकेगा।’

प्रश्न 13.
‘बंद करो अब, इस मन्नू का घर से बाहर निकलना।’

प्रश्न 14.
‘सच? मुझे गाँव के लोग बहुत पसंद हैं।’

प्रश्न 15.
‘मुझे भिक्षा नहीं चाहिए, मुझे भोलाराम के बारे में कुछ पूछ-ताछ करनी है।’

आ) निम्नलिखित में से किन्हीं दो का ससंदर्भ स्पष्टीकरण कीजिए: (2 × 3 = 6)

प्रश्न 16.
‘अभी ऐसे बूढ़े नहीं हो गए कि कोई काम ही न कर सकें।’

प्रश्न 17.
‘एक ओर वे बेहद कोमल और संवेदनशील व्यक्ति थे तो दूसरी ओर बेहद क्रोधी और अहंवादी।’

प्रश्न 18.
‘इन्हें पिछवाड़े इनकी सहेली के घर भेज दो।’

प्रश्न 19.
‘आज तक मैंने धोखा नहीं खाया था, पर भोलाराम का जीव मुझे चकमा दे गया।

III. अ) एक शब्द या वाक्यांश या वाक्य में उत्तर लिखिए : (6 × 1 = 6)

प्रश्न 20.
चकोर पक्षी किसे देखता रहता है?

प्रश्न 21.
पातक, राजा और रोग किसे दबाते हैं?

प्रश्न 22.
बेटी रंगीन कपड़े पहनने से क्यों इनकार करती है?

प्रश्न 23.
कवि नरेन्द्र शर्मा के अनुसार मनुष्य को किसने सींचा है?

प्रश्न 24.
जंगल को क्या हो जाने से बचाना है?

प्रश्न 25.
कवि का क्या मकसद नहीं है?

आ) निम्नलिखित प्रश्नों में से किन्ही दो प्रश्नों के उत्तर लिखिए: (2 × 3 = 6)

प्रश्न 26.
परिश्रम के महत्व के प्रति रैदास के क्या विचार हैं?

प्रश्न 27.
‘गहने’ कविता के द्वारा कवि ने क्या आशय व्यक्त किया है? .

प्रश्न 28.
कवि नरेन्द्र शर्मा ने प्रतिहिंसा और कायरता के संबंध में क्या कहा है?

प्रश्न 29.
‘मानव’ ने उत्तर प्रदेश की किन विशेषताओं का वर्णन किया है?

इ) ससंदर्भ भाव स्पष्ट कीजिए: (2 × 4 = 8)

प्रश्न 30.
चोरी करत कान्ह धरि पाए।
निसि-बासर मोहिँ बहुत सतायौ अब हरि अरि हाथहिँ आए।
माखन-दधि मेरौ सब खायौ, बहुत अचगरी कीन्ही।
अब तो घात परे हौ लालन, तुम्है भलै मैं चीन्ही।
दोउ भुज पकरि, कहयौ कहँ जैहौ माखन लेउँ मँगाइ।
अथवा
धनि रहीम जल पंक को, लघु जिय पिअत अघाय।
उदधि बड़ाई कौन है, जगत पिआसो जाय॥

प्रश्न 31.
वे मुस्काते फूल, नहीं
जिनको आता है मुरझाना,
वे तारों के दीप, नहीं
जिनको भाता है बुझ जाना।
अथवा
झुर्रियोंदार खुरदुरा तना मैलाकुचैला,
राइफिल-सी एक सूखी डाल,
एक पगड़ी फूल पत्तीदार,
पाँवों में फटापुराना जूता
चरमराता लेकिन अक्खड़ बल बूता।

IV. अ) एक शब्द या वाक्यांश या वाक्य में उत्तर लिखिए : (5 × 1 = 5)

प्रश्न 32.
हर बात पर अपने मायके की तारीफ कौन करती रहती है?

प्रश्न 33.
पेड़ की छाया को बढ़ाने का काम कौन करती है?

प्रश्न 34.
भारवि की माँ का नाम क्या है?

प्रश्न 35.
पिता क्या नहीं सहन कर सकता?

प्रश्न 36.
भारवि ने प्रतिशोध की आग में क्या करना चाहा?

आ) निम्नलिखित प्रश्नों में से किन्हीं दो प्रश्नों के उत्तर लिखिए: (2 × 5 = 10)

प्रश्न 37.
रजवा ने छोटी भाभी से क्या कहा?
अथवा
दादा जी की क्या आकांक्षा थी?

प्रश्न 38.
भारवि अपने पिता से क्यों बदला लेना चाहता था?
अथवा
भारवि ने पिता से किस प्रकार का दण्ड चाहा और उसे क्या दण्ड मिला?

V. अ) वाक्य शुद्ध कीजिए: (4 × 1 = 4)

प्रश्न 39.
i) मैंने मकान बनवाने के लिए मैसूर जाना है।
ii) वह पैदल से गया है।
iii) श्यामा ने कहानी सुनाया।
iv) उसे बहुत गुस्सा आती है।
उत्तरः
i) मुझे मकान बनवाने के लिए मैसूर जाना है।
ii) वह पैदल गया है।
iii) श्यामा ने कहानी सुनायी।
iv) उसे बहुत गुस्सा आता है।

आ) कोष्टक में दिये गए उचित शब्दों से रिक्त स्थान भरिएः (4 × 1 = 4)
(को, से, ने, में)

प्रश्न 40.
i) हाथ ………….. गिलास छूट गया।
ii) स्त्री …………… सम्मान देना चाहिए।
iii) पुस्तकालय …………… बहुत सी किताबें हैं।
iv) पंछी …………. पिंजड़ा खाली किया।
उत्तरः
i) से
ii) को
iii) में
iv) ने।

इ) निम्नलिखित वाक्यों को सूचनानुसार बदलिए: (3 × 1 = 3)

प्रश्न 41.
i) जनसंख्या दिनोंदिन बढ़ती जा रही है। (भूतकाल में बदलिए)
ii) उस रोगी का शरीर बहुत दुर्बल था। (वर्तमानकाल में बदलिए)
iii) अंधी लकड़ी के सहारे मार्ग तय करती है। (भविष्यत्काल में बदलिए)
उत्तरः
i) जनसंख्या दिनोंदिन बढ़ती जा रही थी।
ii) उस रोगी का शरीर बहुत दुर्बल है।
iii) अंधी लकड़ी के सहारे मार्ग तय करेगी।

ई) निम्नलिखित मुहावरों को अर्थ के साथ जोड़कर लिखिए: (4 × 1 = 4)

प्रश्न 42.
i) अगर मगर करना a) बहुत प्यारा
ii) आँखों का तारा b) तैयार होना
iii) कलेजा फटना c) टाल मटोल करना
iv) कमर कसना d) असहनीय दुःख होना
उत्तरः
i – c, ii – a, iii – d, iv – b.

उ) अन्य लिंग रूप लिखिएः (3 × 1 = 3)

प्रश्न 43.
i) अभिनेत्री
ii) संयोजक
iii) युवती।
उत्तरः
i) अभिनेता
ii) संयोजिका
iii) युवा।

ऊ) अनेक शब्दों के लिए एक शब्द बनाइए : (3 × 1 = 3)

प्रश्न 44.
i) बिना सोचे समझे किया गया विश्वास।
ii) जल में रहने वाला।
iii) छात्रों के रहने का स्थान।
उत्तर:
i) अंधविश्वास
ii) जलचर
iii) छात्रावास

ए) निम्नलिखित शब्दों के साथ उपसर्ग जोड़कर नए शब्दों का निर्माण कीजिए : (2 × 1 = 2)

प्रश्न 45.
i) नसीब
ii) सफल।
उत्तर:
i) नसीब = बद + नसीब = बदनसीब।
ii) सफल = अ + सफल = असफल।

ऐ) निम्नलिखित शब्दों में से प्रत्यय अलग कर लिखिए: (2 × 1 = 2)

प्रश्न 46.
i) स्वच्छता
ii) गुणवान।
उत्तरः
i) स्वच्छता = स्वच्छ + ता।
ii) गुणवान = गुण + वान।

VI. अ) किसी एक विषय पर निबंध लिखिए : (1 × 5 = 5)

प्रश्न 47.
i) a) अन्तरिक्ष विज्ञान और भारत ।
b) भारतीय नारी।
c) त्योहारों का जीवन में महत्व।
अथवा
ii) अपनी छोटी बहन को अच्छे स्वास्थ्य का महत्व बताते हुए एक पत्र लिखिए।

आ) निम्नलिखित अनुच्छेद पढ़कर उस पर आधारित प्रश्नों के उत्तर लिखिए: (5 × 1 = 5)

प्रश्न 48.
मदर तेरेसा द्वारा किए जा रहे सेवा-कार्यों को समस्त विश्व में प्रतिष्ठा मिली है। उन्हें सम्मानसूचक तथा आर्थिक सहयोग के रूप में जो धन मिलता था, उसे वे सामाजिक सेवा कार्यों के उपयोग में लाती थीं। अधिकतर धनराशी, झुग्गी-झोंपड़ियों के निवासियों के लिए पाठशाला खोलने पर व्यय की जाती थी। अप्रैल 1962 में तत्कालीन राष्ट्रपति जी ने उन्हें ‘पद्मश्री’ से अलंकृत किया था। इसके तत्पश्चात् फिलीपिंस सरकार की ओर से उन्हें 10,000 डालर का पुरस्कार प्रदान किया गया। इस धनराशि से उन्होंने आगरा में कुष्ठाश्रम बनवाया, जहाँ कुष्ठ रोगियों की चिकित्सा की जाती है। सन् 1964 में जब पोप भारत आए थे, तो उन्होंने अपनी कार मदर तेरेसा को भेंट कर दी थी। मदर तेरेसा ने वह कार 59,930 डालर में नीलाम कर दी थी तथा उस धनराशि से कुष्ठ रोगियों की एक बस्ती बसाई, ताकि ऐसे लोगों की चिकित्सा और सही देखभाल की जा सके।
प्रश्न:
i) मदर तेरेसा के सेवा-कार्यों को कहाँ प्रतिष्ठा मिली है?
ii) अधिकतर धनराशि मदर तेरेसा द्वारा कैसे व्यय की जाती थी?
iii) उन्हें ‘पद्मश्री’ की उपाधि से कब अलंकृत किया गया था?
iv) फिलीपिंस सरकार से प्राप्त धनराशि से उन्होंने कहाँ कुष्ठाश्रम बनवाया?
v) किसने अपनी कार मदर तेरेसा को भेंट दी?

इ) हिन्दी में अनुवाद कीजिए: (5 × 1 = 5)

प्रश्न 49.